#TroiDat

“Chữ Nôm”

1. Cấu tạo chữ Hán: 天地 – Thiên Địa 天 Thiên 天 (Thiên) Có thể chiết tự theo hình thức hiện nay thành Nhất (一) phía trên và Đại (大) phía dưới, gợi ý rằng trời là điều cao cả ở trên con người. Tuy nhiên, xét về nguồn gốc cổ tự, chữ này vốn mô phỏng hình người đứng thẳng với phần đầu được nhấn mạnh, sau phát triển nghĩa chỉ bầu trời 地 Địa 地 (Địa) Là chữ hình thanh, gồm Thổ (土) bên trái biểu thị ý nghĩa liên quan đến đất và Dã (也) bên phải làm thành phần biểu âm. Chữ Địa chỉ mặt đất, nơi sinh sống và nuôi dưỡng vạn vật. 2. Cấu tạo chữ Nôm: 𡗶𡐙 – Trời Đất 𡗶 Trời 𡗶 (Trời): Chữ hội ý – ghép hai thành phần biểu nghĩa. Chữ Thiên (天) mang nghĩa trời, chữ Thượng (上) mang nghĩa phía trên, nơi cao. Hai thành phần này đều góp phần biểu đạt ý nghĩa về bầu trời. Khi kết hợp thành 𡗶, chúng tạo nên một chữ Nôm ghi tiếng Việt “trời”. Đây là phép hội ý, tức lấy nghĩa của các thành phần để cùng biểu đạt nghĩa của chữ mới, chứ không dùng một thành phần để gợi âm đọc. 𡐙 Đất Đất (𡐙) – Phương thức hình thanh Chữ Thổ (土) ở bên trái biểu thị phạm vi ý nghĩa liên quan đến đất đai, thổ nhưỡng. Chữ Đắc (得) ở bên phải đảm nhiệm vai trò biểu âm. Âm Hán Việt “đắc” có những điểm gần với tiếng Việt “đất”: cùng âm đầu đ-, nguyên âm ă và thanh sắc, dù phụ âm cuối khác nhau (-c và -t). Ghép hai thành phần lại thành chữ 𡐙, trong đó Thổ gợi nghĩa, Đắc gợi âm. Đây chính là phương thức hình thanh – một phương thức rất phổ biến trong cấu tạo chữ Nôm.