39 khoảnh khắc gắn hashtag này.
Tên Nguyễn Hữu Thuyết được mình thể hiện bằng chữ Hán là 阮有說 . Vì tên tiếng Việt có thể tương ứng với nhiều chữ Hán khác nhau, đây là cách chọn chữ dựa trên âm đọc và ý nghĩa phù hợp với tên, không nhất thiết là chữ Hán gốc mà gia đình từng sử dụng. 阮 – Nguyễn là chữ dùng để ghi họ Nguyễn, đại diện cho gia đình, dòng họ và cội nguồn. 有 – Hữu mang nghĩa là “có”, “hiện hữu”, “sở hữu”. Khi đặt trong tên người, chữ Hữu có thể được hiểu rộng hơn là những giá trị mà một người mang trong mình và từng bước bồi đắp trong cuộc đời: có tri thức, có phẩm chất, có nội lực và có điều mình tin tưởng. 說 – Thuyết có nghĩa là nói, trình bày, giải thích hay diễn giải. Chữ này thuộc bộ Ngôn, vì vậy ý nghĩa gắn khá rõ với lời nói và tư tưởng. Tuy nhiên, khi đi vào một cái tên, “Thuyết” không đơn thuần chỉ là khả năng nói chuyện. Nó còn gợi đến một người có suy nghĩ, có chính kiến và biết diễn đạt điều mình tin một cách rõ ràng . Khi ghép hai chữ Hữu Thuyết – 有說 , mình thích diễn giải theo hướng: một người có tư tưởng và có tiếng nói của riêng mình . Nhưng điều làm một lời nói trở nên đáng quý không nằm ở việc nói nhiều hay nói hay, mà ở chỗ phía sau lời nói ấy có kiến thức, suy nghĩ và sự chân thành. Chính vì vậy, mình chọn câu: 博學善說，篤行致遠。 Bác học thiện thuyết, đốc hành trí viễn. 博學 – bác học là học rộng, có kiến thức sâu rộng. 善說 – thiện thuyết là biết trình bày, biết dùng lời nói một cách khéo léo và có lý lẽ. 篤行 – đốc hành nhấn mạnh sự chuyên tâm, kiên định đem những điều mình hiểu vào thực tế. 致遠 – trí viễn là đi đến nơi xa, hướng đến những mục tiêu lâu dài. Hai vế đặt cạnh nhau tạo thành một lời chúc khá trọn vẹn: không chỉ có tri thức để nói, mà còn có bản lĩnh để làm . Điều đẹp nhất trong cái tên Hữu Thuyết có lẽ không phải là “có lời để nói”, mà là có điều đáng để nói, có điều đáng để tin và có đủ bản lĩnh để sống đúng với những điều mình nói ra.
Đừng chỉ chờ lòng tốt xuất hiện “Trên đời còn có rất nhiều người tốt. Nếu bạn chưa gặp được họ, thì hãy trở thành họ.” Đây là một câu nói rất giản dị, nhưng điều đáng suy ngẫm nhất lại nằm ở vế sau. Trong cuộc sống, có những lúc chúng ta cảm thấy người tử tế quá ít, sự chân thành quá hiếm. Có khi mình đã đối xử tốt với một người nhưng thứ nhận lại lại là sự hờ hững, thất vọng, thậm chí tổn thương. Khi ấy, con người rất dễ nghĩ rằng: nếu người khác không tốt với mình, tại sao mình phải tiếp tục tử tế? Nhưng nếu mỗi lần gặp một điều không tốt, chúng ta lại để nó khiến mình trở nên lạnh lùng hơn, thì cuối cùng chính mình cũng đang góp thêm một phần vào điều mà mình từng không muốn nhìn thấy. Lòng tốt không nhất thiết phải lớn lao “Trở thành người tốt” không có nghĩa là phải làm những việc phi thường. Đôi khi lòng tốt chỉ xuất hiện trong những điều rất nhỏ: một lời nói nhẹ nhàng khi người khác đang mệt mỏi, giữ một lời hứa đã trao, giúp ai đó mà không cần được nhớ ơn, hay đơn giản là lựa chọn không làm tổn thương một người dù mình hoàn toàn có thể. Điều quan trọng không phải người khác có nhìn thấy hay không, mà là sau mỗi lựa chọn, mình vẫn nhận ra được con người mà mình muốn trở thành. Có một sự khác biệt rất lớn giữa tử tế vì mong được đáp lại và tử tế vì đó là cách mình lựa chọn sống . Nếu lòng tốt luôn cần một phần thưởng tương xứng, nó rất dễ biến thành một cuộc trao đổi. Nhưng nếu mình vẫn có thể giữ được sự tử tế ngay cả khi không ai biết đến, đó mới là phẩm chất thuộc về chính mình. Hãy trở thành người mà mình muốn gặp Câu nói này không bảo chúng ta phải ngây thơ hay chấp nhận mọi tổn thương. Tử tế vẫn cần có giới hạn, và bao dung không đồng nghĩa với việc để người khác đối xử với mình thế nào cũng được. Điều mà câu nói nhắc đến sâu hơn là quyền lựa chọn thái độ sống . Chúng ta không thể quyết định sẽ gặp những người như thế nào trong cuộc đời. Cũng không thể kiểm soát cách tất cả mọi người đối xử với mình. Nhưng có một điều mình luôn có thể quyết định: mình sẽ trở thành người như thế nào . Có thể hôm nay chúng ta vẫn chưa gặp được người tử tế mà mình mong muốn. Nhưng thay vì chỉ chờ đợi, hãy thử trở thành người mà chính mình cũng mong một ngày nào đó sẽ gặp được. Và có lẽ, khi mỗi người đều bắt đầu từ một chút tử tế như vậy, thế giới sẽ thật sự có thêm “rất nhiều người tốt” .
Một miếng trầu nhỏ, một lời mở lòng rất lớn Chỉ bốn câu thơ, Mời Trầu bắt đầu từ một hình ảnh hết sức quen thuộc trong đời sống người Việt: quả cau, lá trầu và vôi. Trầu cau vốn gắn với giao tiếp, tình duyên và hôn nhân; khi cau, trầu và vôi hòa vào nhau, miếng trầu chuyển sang sắc đỏ thắm. Chính sự biến đổi ấy trở thành chiếc cầu để Hồ Xuân Hương nói về một điều lớn hơn rất nhiều: một mối duyên có thật sự hòa hợp và chân thành hay không . Nôm Foundation cũng chú giải mối liên hệ giữa màu đỏ của miếng trầu và biểu tượng tình yêu, hôn nhân trong văn hóa Việt. Quả cau nho nhỏ miếng trầu hôi, Này của Xuân Hương mới quệt rồi. “Nho nhỏ”, “trầu hôi”, “quệt” đều là những từ rất đời thường. Hồ Xuân Hương không cố biến miếng trầu thành một món quà sang trọng. Nó nhỏ bé, bình dị, vừa mới được chính tay người mời chuẩn bị. Nhưng đến câu thứ hai, giọng thơ bỗng trở nên rất có cá tính: “Này của Xuân Hương” . Điều đáng chú ý không chỉ là bà mời trầu, mà là bà đặt chính mình vào lời mời ấy . Không nép sau một nhân vật ước lệ, cái tên “Xuân Hương” hiện ra trực tiếp. Lời thơ vì thế vừa thân mật, gần gũi, vừa mang cảm giác chủ động: đây là miếng trầu của tôi, là tấm lòng của tôi, và chính tôi là người trao nó đi. Cách tự xưng tên này thường được xem là một biểu hiện nổi bật của ý thức cá nhân và cá tính mạnh mẽ trong bài thơ. “Thắm” không chỉ là màu của miếng trầu Hai câu sau mới thực sự mở ra tầng nghĩa tình duyên: Có phải duyên nhau thì thắm lại, Đừng xanh như lá, bạc như vôi. “Thắm” trước hết là một hình ảnh rất thực. Khi trầu, cau và vôi kết hợp, màu sắc của chúng không còn đứng riêng rẽ mà chuyển thành màu đỏ thắm. Nhưng qua thơ Hồ Xuân Hương, chữ “thắm” đồng thời trở thành cái thắm của tình cảm, của sự gắn bó, của hai con người thực sự hòa hợp với nhau . Vì vậy, “có phải duyên nhau thì thắm lại” không đơn thuần là hỏi có duyên hay không. Đó còn là một mong muốn: nếu đã đến với nhau, thì hãy để tình cảm ấy trở nên sâu đậm và có sự đáp lại. Câu cuối đặc biệt hay vì “xanh” – “bạc” – “thắm” vừa là ba trạng thái màu sắc, vừa mở ra những liên tưởng về tình cảm. “Xanh” là màu của lá, “bạc” là sắc trắng của vôi; khi còn đứng riêng, chúng chưa tạo thành màu “thắm”. Ở đây cũng có một điểm rất đáng chú ý: cách hiểu chữ “bạc” có nhiều lớp. Cách đọc quen thuộc thường liên tưởng thêm đến “bạc tình, bạc nghĩa”. Tuy nhiên, một nghiên cứu đăng trên Tạp chí Hán Nôm lưu ý rằng trong cấu trúc đối của câu thơ, “bạc như vôi” trước hết nên được hiểu là màu trắng của vôi , đối ứng với “xanh như lá”; cả hai cần hòa lại mới thành “thắm”. Chính vì thế, đọc chữ “bạc” vừa ở nghĩa màu sắc, vừa nghe được dư âm của “bạc tình” sẽ cho thấy sự đa nghĩa rất đặc trưng trong thơ Hồ Xuân Hương. Chủ động mở lòng nhưng không đánh mất mình Điều khiến Mời Trầu vẫn hấp dẫn đến hôm nay là thái độ của người phụ nữ trong bài thơ. Hồ Xuân Hương không ngồi chờ người khác nói về tình yêu của mình. Bà chủ động mời , chủ động xưng tên, chủ động đặt vấn đề về “duyên nhau”. Nhưng sự chủ động ấy không phải là cầu cạnh. Nếu đã có duyên, hãy “thắm lại”. Nếu chỉ đứng cạnh nhau mà vẫn “xanh như lá, bạc như vôi”, nghĩa là không thể hòa hợp, thì mối duyên ấy cũng chưa thực sự trọn vẹn. Bởi vậy, miếng trầu trong bài thơ vừa là lời mời, vừa giống một phép thử của tình cảm. Người phụ nữ dám trao đi tấm lòng mình, nhưng đồng thời cũng mong sự đáp lại phải xứng đáng với tấm lòng ấy. Có lẽ nét đẹp nhất của “Mời Trầu” nằm ở sự cân bằng ấy: dám yêu, dám mở lòng, nhưng không vì khát vọng tình yêu mà đánh mất lòng tự trọng của chính mình. Hình ảnh Lớp nghĩa Quả cau, miếng trầu Hình ảnh dân gian gắn với giao duyên, hôn nhân “Này của Xuân Hương” Cái tôi trực tiếp, chủ động và giàu cá tính “Thắm lại” Màu đỏ của trầu cau và sự đậm sâu của tình cảm “Xanh như lá, bạc như vôi” Những thành phần còn riêng rẽ, chưa hòa hợp; đồng thời gợi dư âm về sự hờ hững, bạc bẽo Miếng trầu Vừa là lời mời, vừa là biểu tượng của mong muốn được đáp lại bằng tình cảm chân thành
Tên Nguyễn Vỹ Nguyên – 阮瑋元 được thể hiện bằng chữ Hán theo hướng lựa chọn những chữ phù hợp với âm tên Quốc ngữ và mang ý nghĩa đẹp để viết tặng. Chữ đầu tiên là 阮 – Nguyễn , đại diện cho họ tộc, gia đình và cội nguồn. Trong một cái tên, 阮 không chỉ là dấu hiệu của dòng họ mà còn gợi nhắc đến nơi mỗi người bắt đầu hành trình của mình, những giá trị được gia đình gìn giữ và truyền lại qua nhiều thế hệ. Chữ thứ hai là 瑋 – Vỹ . Trong bài viết này, 瑋 được lựa chọn theo ý nghĩa của một thứ ngọc đẹp, quý và đáng trân trọng. Bản thân chữ 瑋 có bộ 玉 – Ngọc , vì vậy hình ảnh mà chữ này gợi ra không chỉ là vẻ đẹp bên ngoài mà còn là giá trị được hình thành và gìn giữ từ bên trong. Trong văn hóa Á Đông, 玉 – ngọc thường được dùng để ví với phẩm chất của con người: trong sáng mà không phô trương, quý giá nhưng cần trải qua thời gian mới càng thấy được giá trị. Vì vậy, 瑋 có thể được hiểu như lời gửi gắm rằng người mang tên này luôn có một giá trị riêng, một phẩm chất riêng đáng được trân trọng. Chữ cuối cùng là 元 – Nguyên . 元 mang những lớp nghĩa như sự khởi đầu, căn bản, nền tảng và điều ban sơ. Đây là một chữ rất đẹp khi đặt trong tên người, bởi cuộc đời mỗi người dù có đi xa đến đâu thì vẫn luôn có một điểm bắt đầu, một nền tảng và những giá trị đầu tiên đã tạo nên con người mình. Từ 元 – Nguyên , mình còn liên tưởng đến hai chữ 初心 – sơ tâm , nghĩa là tấm lòng ban đầu. Trên hành trình trưởng thành, con người có thể thay đổi rất nhiều, gặp những hoàn cảnh khác nhau và đứng trước nhiều lựa chọn, nhưng điều đáng quý là dù trải qua bao nhiêu thay đổi vẫn không đánh mất sự chân thành và những điều tốt đẹp vốn có trong mình. Khi đặt 瑋 – Vỹ cạnh 元 – Nguyên , tên 瑋元 – Vỹ Nguyên có thể được cảm nhận như hình ảnh của một người mang trong mình những phẩm chất quý giá, có nền tảng vững vàng và luôn biết trân trọng căn nguyên của chính mình. Một người có thể trưởng thành, đi xa, đạt được nhiều điều trong cuộc sống, nhưng nếu vẫn giữ được 初心 – sơ tâm , vẫn nhớ được mình bắt đầu từ đâu và điều gì từng khiến mình trở thành chính mình, thì đó cũng là một dạng trưởng thành rất đáng quý. Vì vậy, mình gửi kèm cho tên Nguyễn Vỹ Nguyên – 阮瑋元 câu chúc: 瑋質如玉，初心長明 Vỹ chất như ngọc, sơ tâm trường minh. Trong đó, 瑋質 – Vỹ chất gợi phẩm chất quý đẹp như ngọc; 如玉 – như ngọc là trong sáng và đáng trân trọng; 初心 – sơ tâm là tấm lòng thuở ban đầu; còn 長明 – trường minh mang ý nghĩa luôn sáng, lâu dài không mất. Toàn câu có thể hiểu là: Phẩm chất quý đẹp như ngọc, tấm lòng ban đầu mãi sáng trong. Câu chúc không đặt nặng công danh hay thành tựu, mà hướng đến một điều bền lâu hơn: mong người mang tên Nguyễn Vỹ Nguyên – 阮瑋元 dù sau này đi đến đâu, trải qua những gì hay trở thành người như thế nào, vẫn luôn biết giá trị của bản thân, giữ được sự chân thành, tử tế và những điều tốt đẹp đã có từ thuở ban đầu. Bởi đôi khi trưởng thành không phải là trở thành một con người hoàn toàn khác, mà là sau rất nhiều năm tháng, ta vẫn giữ được một phần 初心 – sơ tâm của chính mình.
Bảo Kính Cảnh Giới – Bài 43 (寶鏡警戒・四十三) Nguyễn Trãi — Quốc Âm Thi Tập Chữ Nôm đối chiếu theo Nomfoundation.org (Nguyễn Trãi Quốc Âm Từ Điển, QATT, bài 170) Cái khó của bài thơ này không nằm ở cảnh, mà ở chỗ Nguyễn Trãi đang cố sống một chữ "nhàn" mà có lẽ ông không thực sự có được. Bài thơ nằm trong chùm 61 bài Bảo kính cảnh giới — "gương báu răn mình" — thuộc phần Vô đề của Quốc âm thi tập , viết sau khi ông đã lui về Côn Sơn. Nhưng "lui về" ở đây không phải một lựa chọn thảnh thơi. Nguyễn Trãi từng là quân sư số một giúp Lê Lợi đánh đuổi giặc Minh, người viết Bình Ngô đại cáo — áng văn tuyên ngôn độc lập lừng lẫy — vậy mà chỉ ít năm sau khi đất nước thái bình, ông dần bị nghi kỵ, bị đẩy ra khỏi trung tâm quyền lực bởi chính những người ông từng sát cánh. Khi đọc lại bài thơ này, cần nhớ: người viết ra nó không phải một ẩn sĩ tìm được bình yên, mà là một công thần bị ruồng bỏ, đang tập sống với sự rảnh rỗi mà mình không hề mong muốn. Câu 1–2: một tiếng thở dài giữa cảnh hè 耒烘沫課𣈜長 Rồi hóng mát khuở ngày trường Câu thơ chỉ vỏn vẹn sáu chữ, trong khi luật thất ngôn đòi mỗi câu bảy chữ. Đây là chỗ Nguyễn Trãi chủ động phá luật — Việt hoá thể thơ vay mượn từ phương Bắc để giữ đúng hơi thở tiếng Việt. Chữ 耒 (mượn âm để ghi "Rồi") đứng tách hẳn một mình ở đầu câu, ngắt nhịp 1/2/3, tạo một khoảng lặng trước khi sáu chữ còn lại trôi đi như một hơi thở dài không dứt. "Rồi" nghĩa là rảnh rỗi. Nhưng đây không phải cái ung dung của người đã thật sự dứt bỏ được việc đời. Đó là sự rảnh rỗi bị ép buộc — của một người từng bận rộn với vận mệnh cả một dân tộc, giờ ngồi không giữa "khuở ngày trường", một ngày dài. Chữ "trường" ở đây không gợi sự thư thái mà gợi độ dài lê thê của thời gian trong tay một người chưa quen với việc không có gì để làm. 槐綠屯屯伞葉張 Hoè lục đùn đùn tán rợp giương Chữ 屯 lặp hai lần — đùn đùn — vẽ ra một sức sống đang trào lên không ngừng, tán hòe xanh biếc căng ra như chiếc lọng che rợp cả sân. Đặt cạnh câu trên, có một sự tương phản kín đáo: thiên nhiên đang tràn đầy sinh lực, còn con người ngồi giữa nó lại đang mang một nỗi rảnh rỗi nặng nề. Cảnh càng sống động, người càng lộ rõ trạng thái đứng ngoài. Câu 3–4: cái đẹp đang trôi qua ngay khi đang được ngắm 石榴軒群噴式堵 Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ Chữ đắt nhất câu này là 噴 — phun . Không phải "nở", không phải "trổ", mà là phun — như một sức nén bên trong bật ra ngoài, không kìm lại được. Thạch lựu bên hiên không đơn thuần khoe sắc, nó đang trào sắc đỏ ra như một nội lực không thể chứa nổi trong chính nó. Rất khó không liên tưởng: đó cũng chính là hình ảnh một người còn đầy chí khí, đầy năng lượng, nhưng chưa — hoặc không còn — có chỗ để dùng. 紅蓮池㐌羡味香 Hồng liên đìa đã tịn mùi hương Đối lại, chữ 羡 (Nôm đọc là "tịn", nghĩa là đã nhạt, đã vãn) cho thấy sen hồng ngoài ao đã qua độ ngát nhất. Một bên đang độ rực, một bên đã chớm phai — và cả hai cùng tồn tại trong một khoảnh khắc, một cái nhìn. Đây không phải kỹ thuật đối ngẫu đơn thuần của thơ luật. Đây là cách nhìn của một người từng trải: ông không tả mùa hè ở đỉnh điểm rực rỡ bất động, mà tả đúng cái giây phút giao động — cái đẹp đang lụi trong lúc chính nó đang được ngắm nhìn. Một người từng đứng giữa đỉnh cao quyền lực rồi nhìn nó trôi tuột khỏi tay mình, hẳn không thể nhìn hoa lá theo cách nào khác. Câu 5–6: nghe cùng một tần số với đời 牢敲助亇廊漁父 Lao xao chợ cá làng ngư phủ 𠱆唯琴蟡樓夕陽 Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương Đây là hai câu phá cách rõ nhất về mặt hình ảnh. Giữa một truyền thống thơ ẩn dật vốn quen dùng tùng, cúc, trúc, mai — những biểu tượng thanh cao, cách biệt với đời thường — Nguyễn Trãi lại đưa "chợ cá" vào thơ mình. Không phải để hạ thấp, mà để hoà mình. "Lao xao" là âm thanh con người — ồn ã, thực tế, đầy sức sống của một làng chài đang mưu sinh. "Dắng dỏi" là âm thanh thiên nhiên — tiếng ve rộn lên lúc chiều tà. Ông nghe cả hai cùng một lúc, không phân biệt cao thấp. Đây chính là điều làm Nguyễn Trãi khác với phần lớn những nhà Nho ở ẩn khác trong lịch sử. Nhiều người khi lui về vườn ruộng sẽ dựng lên một khoảng cách với đời sống dân dã, coi đó là thứ để ngắm từ xa cho tao nhã. Nguyễn Trãi thì không. Tiếng lao xao của chợ cá lọt vào thơ ông tự nhiên như tiếng ve, như một phần không tách rời của cảnh vật ông đang sống giữa. Cái "nhàn" của ông, nếu có, chưa bao giờ là cái nhàn tách biệt khỏi tiếng đời thường — và chính vì nghe được tiếng đời thường ấy, ông càng không thể thực sự yên khi biết đời thường ấy còn bao nhiêu khó nhọc. Câu 7–8: chỗ ngoặt phá vỡ mọi ảo tưởng về sự an nhàn 礼固卢琴弹蔑㗂 Lẽ có Ngu cầm đàn một tiếng "Ngu cầm" là cây đàn của vua Thuấn thời thượng cổ — tương truyền ông gảy khúc Nam Phong mà cầu được mưa thuận gió hoà, trăm họ no ấm. Đây là điển tích quen thuộc trong thơ ca nhà Nho khi nói về minh quân, thái bình. Nhưng cách Nguyễn Trãi dùng nó ở đây không mang giọng ca ngợi — nó mang giọng của một khát khao ông biết mình không có. Chữ mở đầu câu — "Lẽ có" — là chữ của giả định, của ước ao, của một người đang nói về thứ mình không sở hữu. Nếu có cây đàn ấy. Giá như có. Ông không đang ở triều đình. Ông không nắm quyền lực để cứu dân chỉ bằng một hành động đơn giản như đàn một tiếng. Ông đang ở Côn Sơn, ngồi hóng mát, nghe tiếng ve, nhìn hoa lựu phun sắc đỏ — và thú nhận, trong sáu chữ ngắn ngủi, rằng tất cả sự an nhàn quanh ông không lấp đầy được một khoảng trống: ông muốn làm gì đó cho dân, mà không thể. 民𢀭堵泣隊方 Dân giàu đủ khắp đòi phương Câu kết vì vậy không phải một tuyên ngôn hùng hồn về lý tưởng trị quốc. Nó là một điều ước — điều ước của người đứng ngoài cuộc, biết rõ mình đang đứng ngoài, mà vẫn không thôi ước. "Đòi phương" — khắp bốn phương — mở rộng biên độ của khát vọng ấy ra xa nhất có thể, như thể càng bất lực trước thực tại gần, ông càng vươn tâm tưởng ra xa. Kết: tấm gương soi lại chính mình Đọc lại toàn bài, và đọc với biết trước kết cục của ông — chưa đầy một thập kỷ sau, Nguyễn Trãi bị khép vào một án oan tày đình, cả ba họ bị tru di — thì câu thơ tưởng chừng thanh nhàn này hoá ra mang một nỗi buồn kép. Buồn vì tài năng và tấm lòng của ông chưa được dùng đúng lúc đất nước cần. Và buồn — dù có thể ông chưa hình dung rõ — vì có lẽ sẽ không bao giờ còn cơ hội được dùng nữa. "Gương báu răn mình" — tên gọi của cả chùm thơ — vì vậy không phải một lời giáo huấn ông để lại cho hậu thế, như cách người ta vẫn quen đọc những bài thơ mang tính "cảnh giới". Ở bài số 43 này, tấm gương ấy soi ngược vào chính ông. Ông đang tự nhìn lại nỗi day dứt của bản thân, giữa một khu vườn mùa hè đẹp đẽ mà ông không cách nào cảm nhận trọn vẹn sự thanh thản. Cảnh càng rực rỡ, hoè xanh càng đùn đùn sức sống, thạch lựu càng phun sắc đỏ nồng nàn — thì cái khoảng cách giữa vẻ đẹp bên ngoài và nỗi bất an bên trong ông càng hiện rõ. Đó là lý do bài thơ này, dù chỉ có tám câu, vẫn khiến người đọc hôm nay dừng lại rất lâu. Không phải vì nó tả cảnh hè đẹp — điều đó nhiều bài thơ khác cũng làm được. Mà vì đằng sau cảnh đẹp ấy là một con người đã cống hiến cả đời cho đất nước, đang ngồi một mình, nghe tiếng ve, nhìn hoa lựu, và ước — chỉ ước thôi — rằng mình còn có thể làm được điều gì đó cho dân, trong khi biết rõ tay mình đang trống không.
Nhân dịp Quốc khánh 2/9, mình viết câu: 獨立統一，國運昌隆 Độc lập – Thống nhất, Quốc vận xương long “Độc lập” là quyền tự chủ của một dân tộc. “Thống nhất” là non sông liền một dải. “Quốc vận” là vận nước, thế nước. “Xương long” mang nghĩa hưng thịnh, phát triển tốt đẹp. Với mình, vế đầu là điều để nhớ về quá khứ và những hy sinh đã làm nên ngày hôm nay. Vế sau lại giống như một lời chúc cho hiện tại và tương lai: mong đất nước luôn vững bền, yên ổn và ngày càng hưng thịnh. Một câu ngắn, nhưng chứa cả niềm tự hào, sự biết ơn và một lời nguyện chúc cho Việt Nam.
Câu “Một con ngựa đau, cả tàu bỏ cỏ” nói về tinh thần đồng cảm và sự gắn bó giữa những người cùng một tập thể. Hình ảnh “một con ngựa đau” là một cá thể đang gặp khó khăn, còn “cả tàu bỏ cỏ” cho thấy những con ngựa khác cũng bị ảnh hưởng, không thể thản nhiên như không có chuyện gì xảy ra. Qua đó, câu tục ngữ nhấn mạnh rằng khi một người gặp hoạn nạn, những người xung quanh cũng nên biết quan tâm, sẻ chia và cùng nhau giúp đỡ. Ở nghĩa rộng hơn, câu này đề cao tinh thần tương thân tương ái, đoàn kết và biết đặt mình vào hoàn cảnh của người khác . Một tập thể chỉ thực sự gắn bó khi niềm vui hay khó khăn của một người cũng được mọi người cùng quan tâm. Đây là một câu tục ngữ ngắn gọn nhưng thể hiện rất rõ nét đẹp trong cách ứng xử của người Việt: không sống riêng mình, mà biết thương nhau khi có người gặp chuyện không may.
Hôm nay, cùng mình viết hai chữ: Giác Ngộ và Cầu Nguyện. Đầu tiên là Giác Ngộ . Qua đợt lũ quét vừa rồi ở Nepal, có lẽ trong lòng mỗi người đều đọng lại rất nhiều cảm xúc. Đó là nỗi xót xa trước mất mát, là sự bất lực khi nhìn thiên tai cuốn đi nhà cửa, cuộc sống và cả những bình yên rất đỗi quen thuộc của con người. Nhưng giữa những đau thương ấy, có lẽ điều còn ở lại sâu nhất chính là một sự tỉnh thức. Ta chợt nhận ra rằng đời sống này thật mong manh. Có những điều hôm nay còn đó, ngày mai đã đổi thay. Có những bình yên mà lúc thường ngày ta vẫn nghĩ là hiển nhiên, đến khi biến cố xảy ra mới hiểu rằng đó là điều quý giá biết bao. Và có lẽ, giác ngộ không phải là điều gì quá xa vời. Đôi khi giác ngộ chỉ bắt đầu từ việc con người biết dừng lại, biết nhìn sâu hơn vào cuộc sống, để hiểu rằng mình không thể nắm giữ tất cả; để học cách trân trọng hiện tại, yêu thương nhiều hơn và sống tử tế hơn với nhau. Tiếp theo là Cầu Nguyện . Sau những mất mát và đau thương, điều con người muốn gửi đi nhiều nhất có lẽ chính là một lời cầu nguyện. Cầu cho thế giới được hòa bình. Cầu cho mưa thuận gió hòa. Cầu cho những nơi đang chịu đau thương sớm tìm lại được sự bình yên. Và nguyện cho mỗi người trong chúng ta luôn được an vui, đủ đầy và hạnh phúc. Nhưng cầu nguyện không chỉ là hướng ra bên ngoài. Cầu nguyện đôi khi cũng là một cách để con người trở về với chính mình. Trở về để lắng lòng lại, để nuôi dưỡng sự thiện lành trong tâm, để giữ cho mình một niềm tin dịu dàng giữa những biến động của cuộc đời. Mình nghĩ, hai chữ này đặt cạnh nhau rất đẹp. Giác ngộ để hiểu hơn về lẽ đời. Cầu nguyện để giữ lại lòng thương. Một bên là sự tỉnh thức. Một bên là sự gửi gắm. Và có lẽ, khi con người biết giác ngộ, lời cầu nguyện của họ cũng sẽ trở nên sâu sắc hơn — không chỉ cầu cho riêng mình, mà còn cầu cho tất cả chúng sinh được bớt khổ, thêm an. Hôm nay mình viết hai chữ này, cũng như một lời nhắc nhẹ cho chính bản thân mình: Giữa cuộc sống nhiều biến động, mong mình vẫn giữ được một tâm thức tỉnh táo để hiểu, và một tấm lòng đủ ấm để thương.
言必信，行必果 Âm Hán Việt: Ngôn tất tín, hành tất quả Diễn Nôm: Nói phải giữ lời, làmphải đến nơi. Tinh thần câu: Giá trị của lời nói nằm ở việc mình có thực hiện nó hay không. Giải nghĩa:Lời nói cần có chữ tín, việc đã nhận làm cần thực hiện nghiêm túc. Tuy nhiên, tinh thần tu dưỡng của câu không phải cố chấp với mọi lời đã nói bất kể đúng sai, mà nhấn mạnh trách nhiệm đối với lời nói và hành động của chính mình.
Trương Hán Siêu là một danh sĩ lớn thời Trần, từng là môn khách của Trần Hưng Đạo. Vì vậy, khi đến sông Bạch Đằng, ông không chỉ nhìn thấy một dòng sông. Ông nhìn thấy một nơi đã từng làm nên lịch sử . Bạch Đằng từng chứng kiến những trận thủy chiến lớn, trong đó có chiến thắng năm 1288 của quân Trần trước quân Nguyên – Mông. Trong bài phú, Trương Hán Siêu hóa thân thành một người “Khách” có thú ngao du, thích đi xa, thích tìm đến những vùng đất rộng lớn để mở mang tầm mắt. Ông từng viết: 胸吞雲夢者數百， 而四方壯志猶闕如也。 Hung thôn Vân Mộng giả sổ bách, nhi tứ phương tráng chí do khuyết như dã. Trong lòng như đã chứa hàng trăm Vân Mộng, nhưng chí lớn bốn phương vẫn chưa thỏa. Có thể thấy, chuyến đi ấy không chỉ là để ngắm cảnh. Đó còn là một hành trình tìm kiếm cảm hứng, tìm lại những dấu vết của quá khứ và cũng là để đối thoại với chính mình. Khi đến Bạch Đằng, trước mắt ông là một khung cảnh rất đẹp: 水天一色， 風景三秋。 Thủy thiên nhất sắc, phong cảnh tam thu. Nước và trời hòa làm một, phong cảnh cuối thu vừa rộng lớn vừa tĩnh lặng. Nhưng càng nhìn, lòng người khách lại càng trĩu xuống. Bởi nơi này từng là chiến trường. 折戟沉江， 枯骨盈邱。 Chiết kích trầm giang, khô cốt doanh khâu. Giáo gãy chìm dưới sông, xương khô đầy gò. Một nơi từng vang tiếng quân reo, tiếng sóng, tiếng chiến thuyền... Giờ chỉ còn lau sậy, gió thu và những dấu tích đã mờ dần theo thời gian. Thế nên Trương Hán Siêu mới viết: 念豪傑之已往， 嘆蹤跡之空留。 Niệm hào kiệt chi dĩ vãng, thán tung tích chi không lưu. Nhớ những bậc hào kiệt đã qua, tiếc rằng dấu tích xưa chỉ còn lại. Có lẽ đó chính là nỗi niềm sâu nhất ở phần mở đầu của Bạch Đằng giang phú : dòng sông vẫn còn, nhưng những con người từng làm nên lịch sử thì đã đi vào quá khứ. Và từ nỗi nhớ, niềm tự hào lẫn tiếc nuối ấy, câu chuyện về chiến thắng Bạch Đằng năm xưa mới thực sự bắt đầu.
幸福 – Hạnh phúc 幸 – Hạnh mang nghĩa may mắn, điều tốt lành. 福 – Phúc là phúc lành, phúc khí. Hai chữ ghép lại mang ý nghĩa về một cuộc sống có niềm vui, may mắn và những điều tốt đẹp. Trong chữ Nôm, “hạnh phúc” là từ Hán–Việt nên thường vẫn dùng nguyên hai chữ 幸福 . Một chữ rất ngắn, nhưng lại là điều mà ai cũng mong có trong cuộc đời.
“Thủ Vĩ Ngâm” là một bài thơ chữ Nôm của Nguyễn Trãi trong Quốc âm thi tập . “Thủ” là đầu, “vĩ” là cuối; câu mở đầu “Góc thành nam lều một căn” được lặp lại ở câu kết, tạo nên kết cấu đầu cuối tương ứng. Bề ngoài, bài thơ kể về một cuộc sống thiếu thốn: căn lều nhỏ, thiếu cơm, người hầu bỏ đi, ngựa gầy không người chăm, ao hẹp không thể thả cá. Nhưng nỗi niềm sâu nhất lại nằm ở câu: “Triều quan chẳng phải, ẩn chẳng phải.” Nguyễn Trãi hiện lên trong một tâm thế lưng chừng: không thật sự thuộc về chốn quan trường, nhưng cũng chưa thể hoàn toàn rời bỏ thế sự để sống đời ẩn dật. Vì vậy, bài thơ không chỉ nói về cảnh nghèo, mà còn thể hiện nỗi cô độc và sự giằng co của một con người từng mang chí giúp đời nhưng có lúc không biết mình nên đứng ở đâu giữa cuộc đời . Câu cuối trở lại với chính “góc thành nam lều một căn”, như một vòng tròn khép lại: cảnh vật vẫn vậy, nhưng sau tám câu thơ, căn lều ấy đã trở thành hình ảnh chứa cả nỗi lòng của Nguyễn Trãi.
Có một bạn xem Reels của mình và nhờ mình viết câu: 山水相連，友誼長存 Sơn thủy tương liên, hữu nghị trường tồn. Mình thấy đây là một câu khá đẹp vì phạm vi sử dụng của nó rất rộng. 山水 – Sơn thủy là núi sông. 相連 – Tương liên là nối liền, gắn kết với nhau. Vế đầu gợi hình ảnh hai bên tuy có những khoảng cách riêng, nhưng vẫn có núi sông, địa vực hay một mối liên hệ nối liền với nhau. Vế sau là: 友誼長存 – Hữu nghị trường tồn. Hữu nghị là tình bạn, tình giao hảo. Trường tồn là lâu dài, bền vững theo thời gian. Vì vậy, cả câu có thể hiểu là: Núi sông tương liên, tình hữu nghị mãi bền lâu. Điều mình thích ở câu này là nó không chỉ dùng để nói về tình bạn giữa hai người. Nếu đặt trong mối quan hệ giữa hai quốc gia , câu này có thể mang ý nghĩa về sự gần gũi, giao hảo và mong muốn duy trì tình hữu nghị lâu dài. Còn khi dành cho hai gia đình hay hai gia tộc , câu vẫn có thể dùng để gửi gắm mong muốn rằng mối giao tình giữa hai bên sẽ tiếp tục được gìn giữ qua thời gian. Nếu muốn nhấn mạnh riêng mối giao hảo qua nhiều đời giữa hai gia tộc thì trong Hán văn còn có thể dùng chữ 世誼 – thế nghị , tức giao tình truyền từ đời này sang đời khác. Nhưng với câu mà bạn xem Reels đã nhờ mình viết hôm nay: 山水相連，友誼長存 thì ý nghĩa vẫn rất đẹp và dễ hiểu: Dù là giữa hai người, hai gia đình hay rộng hơn là hai vùng đất, điều đáng quý nhất vẫn là có một mối giao tình đủ chân thành để khoảng cách không làm nó phai nhạt. Mong rằng những mối duyên tốt đẹp đã gặp được nhau, dù qua bao núi sông và năm tháng, vẫn luôn còn lý do để trân trọng và nhớ về nhau.
“天地尚不能全，做人更不可求滿” – Thiên địa thượng bất năng toàn, tố nhân cánh bất khả cầu mãn có thể hiểu là: trời đất còn chẳng thể vẹn toàn, con người lại càng không nên cầu mọi thứ phải hoàn hảo. Trong cuộc sống, có những việc dù đã cố gắng hết sức vẫn không thể đạt được kết quả như mong muốn. Có lúc ta thiếu một chút may mắn, có lúc hoàn cảnh không thuận, cũng có lúc chính bản thân mình vẫn còn những điều chưa đủ tốt. Câu này nhắc chúng ta rằng không hoàn hảo không có nghĩa là thất bại . Thay vì luôn ép bản thân phải đạt đến sự viên mãn tuyệt đối, đôi khi biết chấp nhận những điều còn dang dở lại giúp lòng mình nhẹ hơn. “Bất cầu mãn” không phải là sống thiếu chí tiến thủ, mà là vẫn cố gắng hết mình nhưng không để sự cầu toàn trở thành gánh nặng. Có những điều chỉ cần đủ , đã là một dạng viên mãn. Trời đất còn có lúc khuyết đầy, con người cũng nên học cách bao dung với chính mình và với người khác.
Hôm nay mình thử một cây bút mới và tiếp tục viết Trang 7 của Truyện Kiều . Vẫn là những nét chữ Hán Nôm quen thuộc, nhưng mỗi loại bút lại cho cảm giác viết và độ đậm nhạt rất khác nhau. Mình vừa test bút, vừa tiếp tục hoàn thiện từng trang của Truyện Kiều theo cách riêng của Góc Thơ Thẩn. Cùng mình theo dõi hành trình viết lại Truyện Kiều bằng chữ Hán Nôm nhé. 🌿
“Tương kính như tân” – 相敬如賓 nghĩa đen là đối đãi và kính trọng nhau như đối với một vị khách quý . Câu này thường dùng để nói về đạo nghĩa vợ chồng: dù đã sống bên nhau lâu dài, hai người vẫn giữ sự tôn trọng, lễ nghĩa và trân quý dành cho đối phương. “Tương kính” là cùng kính trọng lẫn nhau; “như tân” là như đối với khách quý. Ý nghĩa sâu hơn của câu không nằm ở sự khách sáo, mà ở việc không vì quá thân quen mà xem nhẹ cảm xúc, công sức hay phẩm giá của người bên cạnh . Tình cảm giúp con người đến gần nhau, còn sự tôn trọng giúp mối quan hệ được bền lâu. Câu này thường được liên hệ với điển tích cổ trong 《左傳 – Tả truyện》 , kể về cách vợ chồng đối đãi với nhau bằng sự kính trọng dù trong đời sống bình dị. Có thể hiểu ngắn gọn: 相敬如賓 – Tương kính như tân: Vợ chồng yêu thương nhưng vẫn luôn kính trọng và trân quý nhau như thuở ban đầu.
Hôm nay mình viết một cái tên nghe rất nhẹ nhàng: Đinh Đỗ Hoài An . Người cha của bé này 1 tuần trước đã liên hệ nhờ mình viết tặng tên cho bé Tên này được viết bằng bốn chữ: Đinh Đỗ Hoài An Chữ đầu tiên đọc là Đinh , đại diện cho họ tộc, gia đình và cội nguồn. Chữ thứ hai là Đỗ . Khi hai họ Đinh – Đỗ được đặt cạnh nhau, cái tên như mang theo dấu ấn của hai bên gia đình, trở thành một phần rất riêng trong câu chuyện của người mang tên ấy. Hai chữ mình thích nhất chính là Hoài An . Hoài – 懷 có nghĩa là mang trong lòng, ôm ấp, ghi nhớ. Đó có thể là một tình cảm, một ước nguyện hay những điều quý giá mà một người luôn gìn giữ trong tâm mình. Còn An – 安 là bình an, yên ổn, an hòa. Khi đặt cạnh nhau, Hoài An gợi cho mình một ý nghĩa rất đẹp: mang sự bình an ở trong lòng . Bình an ở đây không có nghĩa là cuộc đời sẽ không bao giờ gặp khó khăn. Mà là dù đi qua những đổi thay, mình vẫn có thể giữ được một khoảng lặng trong tâm, biết điều gì đáng trân trọng và không dễ đánh mất chính mình. Vì thế, mình viết tặng cho tên Đinh Đỗ Hoài An câu: 懷德致遠，安和長樂 Hoài đức trí viễn, an hòa trường lạc. “Hoài đức” là luôn giữ những phẩm chất tốt đẹp trong lòng. “Trí viễn” là từ nền tảng ấy mà có thể đi được đường dài. “An hòa” là sống trong sự bình hòa, yên ổn. Và “trường lạc” là niềm vui được bền lâu. Cả câu có thể hiểu là: Giữ đức tốt trong lòng để đi được đường dài; một đời an hòa, niềm vui dài lâu. Mình nghĩ đây là một lời chúc rất hợp với tên Hoài An . Không nhất thiết phải cầu một cuộc đời lúc nào cũng thuận lợi, chỉ mong dù đi đến đâu, trải qua điều gì, trong lòng vẫn có nơi để trở về, có sự an yên để nương tựa và có những điều tốt đẹp đủ để gìn giữ suốt một đời. Khi video này lên sóng, quà tặng cũng đã đến được bé. Chúc cho gia đình bé luôn an khang, vui vẻ và bình an
Hôm nay mình viết tên Triệu Vũ Phàm – 趙宇凡 . Chữ đầu tiên là Triệu – 趙 , đại diện cho họ tộc, gia đình và cội nguồn. Chữ thứ hai là Vũ – 宇 . 宇 – Vũ mang nghĩa là khoảng không rộng lớn, mái trời, không gian bao la. Khi đặt trong tên, chữ này thường gợi một người có tầm nhìn rộng, tâm thế khoáng đạt và luôn muốn hướng mình đến những điều lớn hơn. Chữ cuối cùng là Phàm – 凡 . 凡 – Phàm có nghĩa là bình thường, bình dị, cũng có thể mang nghĩa là mọi, tất cả. Nhưng khi dùng trong tên, mình thích cách hiểu chữ Phàm theo hướng giản dị và tự nhiên. Một người có thể có ước mơ lớn, có chí hướng rộng, nhưng vẫn giữ được sự gần gũi, chân thành và không đánh mất bản thân mình. Vì vậy, khi ghép lại, Vũ Phàm – 宇凡 gợi cho mình hình ảnh một người có thế giới nội tâm rộng mở, có tầm nhìn xa nhưng vẫn giữ được sự bình dị trong cách sống. Không nhất thiết phải luôn nổi bật hay hơn người khác, mà quan trọng là biết mình muốn đi đâu, sống thế nào và giữ được sự vững vàng trên hành trình của chính mình. Và mình viết tặng cho tên Triệu Vũ Phàm – 趙宇凡 câu: 心懷寰宇，凡事順遂 Tâm hoài hoàn vũ, phàm sự thuận toại. 心懷 – Tâm hoài là trong lòng mang theo, ôm giữ một điều gì đó. 寰宇 – Hoàn vũ là trời đất, thế giới rộng lớn. 凡事 – Phàm sự là mọi việc. Còn 順遂 – Thuận toại là thuận lợi, suôn sẻ, mọi việc tiến triển như mong muốn. Cả câu có thể hiểu là: Trong lòng mang chí hướng rộng lớn như trời đất; mọi việc đều thuận lợi, hanh thông. Mình rất thích câu này vì nó vừa có chữ Vũ – 宇 , vừa có chữ Phàm – 凡 trong chính tên. Một bên là sự rộng lớn của chí hướng, một bên lại là lời chúc cho những điều rất đời thường đều được thuận lợi. Có lẽ một cuộc sống đẹp cũng không nhất thiết phải là điều gì quá xa vời. Chỉ cần trong lòng vẫn còn một khoảng trời rộng để mình hướng tới, nhưng trên mỗi bước đi, những điều bình thường nhất cũng được bình an và suôn sẻ. Chúc Triệu Vũ Phàm – 趙宇凡 luôn giữ được một tâm thế rộng mở, một chí hướng đủ xa, và trên con đường mình lựa chọn, mọi việc đều thuận lòng, thuận ý.
Hôm nay mình viết một cái tên khá đẹp: Lương Triều Minh – 梁朝銘 . Chữ đầu tiên là 梁 – Lương , đại diện cho họ tộc, gia đình và cội nguồn. Chữ thứ hai là 朝 – Triều . Đây là một chữ khá thú vị vì trong Hán văn, chữ này mang nhiều lớp nghĩa. Nó có thể gợi đến buổi sớm, lúc mặt trời bắt đầu xuất hiện; đồng thời cũng được dùng trong những nghĩa liên quan đến triều đình, triều đại. Khi đặt trong tên, mình thích nhìn chữ Triều theo hình ảnh của một buổi sớm: sự bắt đầu, ánh sáng mới và một hành trình đang mở ra phía trước . Chữ cuối cùng là 銘 – Minh . Chữ Minh ở đây không phải chữ “Minh” mang nghĩa sáng thường gặp, mà là 銘 – Minh , nghĩa là khắc ghi, ghi nhớ sâu vào lòng. Ngày xưa, chữ này còn được dùng với ý nghĩa khắc chữ lên kim loại hay đồ vật để lưu lại một điều đáng nhớ. Vì vậy khi nằm trong tên người, chữ Minh gợi cảm giác về những giá trị đáng được ghi nhớ, những điều tốt đẹp có thể lưu lại lâu dài. Ghép lại, Triều Minh – 朝銘 gợi cho mình hình ảnh một người bước về phía trước như ánh sáng của buổi sớm, đồng thời luôn biết gìn giữ và khắc ghi những giá trị tốt đẹp trong cuộc đời mình. Và mình viết tặng cho tên Lương Triều Minh câu: 朝陽啟瑞，銘德流芳 Triêu dương khải thụy, Minh đức lưu phương. “Triêu dương” là ánh mặt trời buổi sớm. “Khải thụy” là mở ra những điều tốt lành. “Minh đức” ở đây mang ý nghĩa ghi nhớ, gìn giữ những phẩm chất tốt đẹp. Còn “lưu phương” là để tiếng thơm được lưu lại. Cả câu có thể hiểu là: Ánh dương ban mai mở ra điều tốt lành; phẩm đức đáng quý được ghi nhớ, tiếng thơm còn lưu mãi. Mình nghĩ câu chúc này khá hợp với tên Triều Minh . Mong rằng trên hành trình của mình, bạn luôn có những khởi đầu sáng đẹp như ánh ban mai, biết giữ trong lòng những điều đáng quý, và bằng chính cách sống của mình để lại những dấu ấn tốt đẹp trong lòng những người từng gặp. Chúc Lương Triều Minh – 梁朝銘 một đời sáng đường phía trước, vững tâm trên mỗi bước đi và luôn có những điều tốt đẹp đáng để ghi nhớ.
Hôm nay mình viết tên Bùi Tuệ Lâm – 裴慧琳 . Chữ đầu tiên đọc là Bùi – 裴 , đại diện cho họ tộc, gia đình và cội nguồn. Chữ thứ hai là Tuệ – 慧 . 慧 – Tuệ mang nghĩa là trí tuệ, sự sáng suốt và khả năng thấu hiểu. Nhưng chữ Tuệ không chỉ nói đến sự thông minh, mà còn gợi một người có chiều sâu trong suy nghĩ, biết nhìn nhận mọi việc bằng sự tỉnh táo và hiểu biết. Chữ cuối cùng đọc là Lâm – 琳 . Ở đây mình chọn chữ 琳 – Lâm , mang nghĩa là ngọc đẹp, ngọc quý . Trong tên gọi, chữ này gợi đến những phẩm chất trong sáng, quý giá và vẻ đẹp được hình thành từ bên trong. Vì vậy, khi ghép lại, Tuệ Lâm – 慧琳 gợi cho mình hình ảnh một người vừa có trí tuệ sáng suốt, vừa mang trong mình những phẩm chất đẹp và đáng quý như ngọc. Không nhất thiết phải là người luôn nổi bật giữa đám đông, nhưng càng tiếp xúc lâu càng khiến người khác cảm nhận được sự tinh tế, hiểu biết và nét đẹp riêng trong cách sống. Và mình viết tặng cho tên Bùi Tuệ Lâm – 裴慧琳 câu: 慧心明澈，琳質清華 Tuệ tâm minh triệt, Lâm chất thanh hoa. 慧心 – Tuệ tâm là một tấm lòng có trí sáng và sự thấu hiểu. 明澈 – Minh triệt là sáng rõ, trong suốt. 琳質 – Lâm chất gợi phẩm chất quý đẹp như ngọc. Còn 清華 – Thanh hoa là vẻ đẹp thanh nhã, tinh túy. Cả câu có thể hiểu là: Tâm trí sáng trong và thấu suốt; phẩm chất quý đẹp, thanh nhã như ngọc. Mình nghĩ đây là một lời chúc rất hợp với tên Tuệ Lâm – 慧琳 . Mong rằng trên hành trình trưởng thành, bạn luôn giữ được một cái tâm sáng để nhìn người, một trí tuệ đủ sâu để hiểu đời, và một phẩm chất đẹp để dù đi đến đâu cũng vẫn giữ được nét riêng của chính mình. Chúc Bùi Tuệ Lâm – 裴慧琳 luôn sáng trong về trí, thanh nhã trong tâm và ngày càng tỏa sáng bằng những giá trị tốt đẹp từ bên trong.
Có những câu chỉ tám chữ, nhưng càng sống lâu lại càng thấy khó làm. Hôm nay mình viết câu: 己所不欲，勿施於人 Kỷ sở bất dục, vật thi ư nhân. Nghĩa là: Điều mình không mong muốn, đừng đem áp đặt lên người khác. “ 己 – Kỷ” là bản thân mình. “ 所不欲 – sở bất dục” là điều mình không mong muốn, không muốn phải chịu. “ 勿 – vật” là chớ, đừng. “ 施於人 – thi ư nhân” là đem điều ấy thực hiện hay áp đặt lên người khác. Nghe thì rất đơn giản. Mình không thích bị xúc phạm, vậy đừng xúc phạm người khác. Mình không thích bị lừa dối, vậy đừng lấy sự dối trá để đối xử với người khác. Mình không muốn người khác tùy tiện phán xét cuộc đời mình, vậy trước khi phán xét một ai, cũng nên tự hỏi mình có thực sự hiểu câu chuyện của họ hay chưa. Nhưng điều sâu sắc của câu này không chỉ nằm ở hai chữ “đừng làm” . Trong Luận Ngữ , khi Tử Cống hỏi liệu có một điều nào có thể thực hành suốt đời, Khổng Tử nhắc đến chữ “Thứ” – 恕 . “Thứ” ở đây có thể hiểu là biết từ mình mà nghĩ đến người. Trước khi làm một điều gì với người khác, hãy thử đặt mình vào vị trí của họ. Nếu chính mình cũng không muốn phải chịu điều đó, thì tại sao lại bắt người khác phải chịu? Bởi vậy, “Kỷ sở bất dục, vật thi ư nhân” không dạy chúng ta phải sống để chiều lòng tất cả mọi người. Nó dạy một điều khó hơn: biết giới hạn cái tôi của mình để dành chỗ cho cảm nhận của người khác. Con người rất dễ dùng tiêu chuẩn của bản thân để đo người khác. Mình thấy đúng nên nghĩ người khác cũng phải thấy đúng. Mình chịu được nên nghĩ người khác cũng phải chịu được. Mình thích điều đó nên cho rằng người khác cũng phải thích. Nhưng mỗi người có một hoàn cảnh, một giới hạn và một cách cảm nhận khác nhau. Biết tôn trọng sự khác biệt ấy cũng chính là một phần của chữ Nhân . Có lẽ vì vậy, một câu nói đã có từ rất lâu vẫn còn nguyên giá trị cho đến hôm nay. Trước khi trách một người, hãy thử nghĩ nếu mình ở vị trí ấy. Trước khi nói một lời làm tổn thương người khác, hãy thử nghĩ nếu chính mình là người nghe. Và trước khi buộc người khác phải sống theo mong muốn của mình, hãy nhớ: Kỷ sở bất dục, vật thi ư nhân. Điều mình không muốn nhận về, thì cũng đừng trao nó cho người khác. Đôi khi, sự tử tế không bắt đầu từ việc làm một điều gì thật lớn. Nó chỉ bắt đầu từ việc biết dừng lại trước khi làm người khác tổn thương.
Hôm nay mình viết một cái tên khá đặc biệt: Lâm Trí Sung – 林智充 . Chữ đầu tiên là: 林 – Lâm Đây là chữ dùng cho họ Lâm, đại diện cho họ tộc, gia đình và cội nguồn. Chữ thứ hai là: 智 – Trí Trí mang nghĩa là trí tuệ, sự sáng suốt và khả năng nhìn nhận mọi việc một cách rõ ràng. Nhưng mình nghĩ, có trí không chỉ là biết nhiều hay thông minh, mà còn là biết sử dụng sự hiểu biết của mình để đưa ra những lựa chọn đúng đắn trong cuộc sống. Chữ cuối cùng là: 充 – Sung Sung mang nghĩa là đầy, đầy đủ, dồi dào, làm cho ngày một phong phú hơn. Vì vậy khi đặt trong tên, chữ Sung có thể gợi đến một người luôn biết bồi đắp cho bản thân, để tri thức ngày một đầy hơn, năng lực ngày một vững hơn và cuộc sống cũng ngày càng đủ đầy. Khi ghép lại, Trí Sung – 智充 gợi cho mình hình ảnh một người có trí tuệ sáng rõ, luôn không ngừng học hỏi và tích lũy để bản thân ngày càng trưởng thành hơn. Và mình viết tặng cho tên Lâm Trí Sung câu: 智明志遠，福澤充盈 Trí minh chí viễn, phúc trạch sung doanh. Trong đó: 智明 – Trí minh là trí tuệ sáng rõ, sáng suốt. 志遠 – Chí viễn là mang chí hướng rộng xa. 福澤 – Phúc trạch là phúc lành, ân phúc. 充盈 – Sung doanh là đầy đặn, dồi dào. Cả câu có thể hiểu là: Trí tuệ sáng suốt, chí hướng rộng xa; phúc lành dồi dào, viên mãn. Mình nghĩ một cuộc đời đủ đầy không nhất thiết chỉ nằm ở vật chất. Có trí để biết mình nên đi đâu, có chí để kiên trì với con đường đã chọn, và có phúc để trên hành trình ấy luôn gặp được những người tốt, những điều đáng quý — đó cũng là một kiểu sung túc rất đẹp. Chúc Lâm Trí Sung – 林智充 luôn giữ được trí sáng trong lòng, chí hướng ở phía trước, và càng đi xa càng tích lũy thêm nhiều điều tốt đẹp cho cuộc đời mình.
Trải qua nhiều chiến trận lịch sử, người đời thường nhắc tới thắng lợi, sự tàn khốc của chiến tranh nhưng Đặng Trần Côn chọn lối đi riêng cho lối văn tả lòng người. Ông chọn chữ tình- tình nghĩa phu thuê, tình nghĩa nước non, và tình yêu của chính người phụ nữ. Tiếp nối bài " Thời Loạn" là bài "Xuất Chinh". Ở một thời thế chiến tranh liên miên, cảnh vợ đưa chồng đến nơi lên đường, bên cầu, bên dòng nước, cỏ xanh. 渭橋頭清水溝 清水邊青草途 Vị kiều đầu thanh thủy câu, Thanh thủy biên thanh thảo đồ. 送君處兮心悠悠 Tống quân xứ hề tâm du du. 君登途兮妾恨不如駒 Quân đăng đồ hề thiếp hận bất như câu. 君臨流兮妾恨不如舟 Quân lâm lưu hề thiếp hận bất như chu. Cảnh vật rất đẹp nhưng tâm trạng lại buồn. Nàng ước mình có thể hóa thành ngựa để theo bước chồng, thành thuyền để theo dòng nước mà đi cùng chồng. Nước trong cũng không rửa được nỗi sầu, cỏ xanh cũng không khiến nàng quên được nỗi lo. 清清有流水 不洗妾心愁 Thanh thanh hữu lưu thủy, Bất tẩy thiếp tâm sầu. 青青有芳草 不忘妾心憂 Thanh thanh hữu phương thảo, Bất vong thiếp tâm ưu. Đặng Trần Côn đưa ta về lại bến sông đó, đưa ta về lại bên dòng nước, cỏ xanh để chứng kiến sự chia ly đó. Có thể là 1 năm, 5 năm, 10 năm hoặc cũng có thể là cả một đời với chữ " đợi". Đặng Trần Côn cố ý lặp “清清 – thanh thanh” rồi “青青 – thanh thanh”: một bên là nước trong, một bên là cỏ xanh, cảnh vật càng thanh tươi thì lại càng tương phản với 愁 – sầu và 憂 – ưu trong lòng người chinh phụ. 語復語兮執君手 Ngữ phục ngữ hề chấp quân thủ. 步一步兮牽君襦 Bộ nhất bộ hề khiên quân nhu. 妾心隨君似明月 Thiếp tâm tùy quân tự minh nguyệt. 君心萬里千山箭 Quân tâm vạn lý thiên sơn tiễn Khoảnh khắc ấy- khoảnh khắc lưu luyến trước khi chia tay. Nàng nói đi nói lại, nắm tay chồng, từng bước níu lấy áo chồng. . Chàng đi một bước, nàng lại theo một bước, níu lấy vạt áo như muốn kéo dài thêm chút thời gian cuối cùng còn được ở bên nhau. Không có lời than khóc dữ dội, Đặng Trần Côn chỉ dùng bàn tay nắm tay, bước chân theo bước chân, bàn tay níu vạt áo mà đã diễn được hết sự không nỡ rời.Rồi giọng thơ bất ngờ đổi khác. Nếu những câu trước là sự níu kéo của người ở lại, thì từ đây, người chinh phu hiện lên với khí thế của một người bước vào chiến trận. 擲離杯兮舞龍泉 Trịch ly bôi hề vũ Long Tuyền. 橫征槊兮指虎穴 Hoành chinh sóc hề chỉ hổ huyệt. Chén rượu ly biệt được ném xuống, gươm Long Tuyền vung lên. Cây giáo chinh chiến hướng thẳng về nơi hiểm nguy. Một khoảnh khắc trước, chàng vẫn còn để người vợ nắm tay, níu áo. Một khoảnh khắc sau, chàng đã trở thành người chinh phu với gươm giáo trong tay. Đặng Trần Côn đặt hai hình ảnh ấy cạnh nhau rất đắt. Một bên là tình riêng. Một bên là con đường chinh chiến. Người vợ muốn giữ chồng lại bằng tình yêu, nhưng người chồng vẫn phải bước về phía trước với chí làm trai và nghĩa vụ của mình. 君穿壯服紅如霞 Quân xuyên tráng phục hồng như hà. 君騎驍馬白如雪 Quân kỵ kiêu mã bạch như tuyết. Chàng mặc chiến phục đỏ như ráng trời, cưỡi chiến mã trắng như tuyết. Hình ảnh người chinh phu lúc này đẹp, mạnh mẽ và đầy khí thế. Nhưng chính sự hào hùng ấy lại khiến nỗi buồn phía sau càng rõ hơn. Bởi càng thấy chàng sẵn sàng lên đường bao nhiêu, ta càng hiểu rằng người vợ không thể giữ chàng lại bấy nhiêu. Rồi tiếng trống chinh vang lên: 驍馬兮鸞鈴 Kiêu mã hề loan linh. 征鼓兮人行 Chinh cổ hề nhân hành. Tiếng chuông chiến mã, tiếng trống xuất quân. Đoàn người bắt đầu đi, và cũng từ đó, cuộc chia ly thật sự bắt đầu. 須臾中兮對面 Tu du trung hề đối diện. 頃刻裡兮分程 Khoảnh khắc lý hề phân trình. Mới trong chốc lát còn đứng trước mặt nhau, vậy mà chỉ một khoảnh khắc sau đã phải chia hai ngả. Người chồng theo đoàn quân ra biên ải, còn người vợ vẫn bồi hồi đứng lại bên đường. Rồi nàng cũng phải quay về. 郎去程兮濛雨外 Lang khứ trình hề mông vũ ngoại. 妾歸處兮昨夜房 Thiếp quy xứ hề tạc dạ phòng. Chàng đã khuất ngoài màn mưa, còn nàng trở về căn phòng của đêm hôm trước. Đêm qua nơi ấy còn có hai người. Hôm nay chỉ còn một người trở về. Nhưng dù đã mỗi người một hướng, cả hai vẫn còn ngoảnh lại tìm nhau. Cho đến cuối cùng: 相顧不相見 Tương cố bất tương kiến. Cùng ngoảnh nhìn nhau, mà đã chẳng còn thấy nhau nữa. Đặng Trần Côn đã kéo cuộc chia ly từ một bàn tay còn nắm, một vạt áo còn níu, cho đến khi giữa hai người chỉ còn một hướng nhìn. Người chinh phu bắt đầu cuộc chiến của mình từ lúc lên đường. Còn người chinh phụ bắt đầu cuộc chiến của nàng từ lúc quay về — một cuộc chiến với nhớ mong, cô độc và những tháng năm không biết phải đợi đến bao giờ. Có lẽ vì vậy, “Xuất Chinh” không chỉ kể chuyện một người ra trận, mà còn cho ta thấy cái giá của chiến tranh đối với những người ở lại.
Yêu cầu của chị Phương Thu viết 3 tên: Lô Thị Thu Phương → 盧氏芳秋 Lý Minh Quyền → 李明權 Lý Minh Quân → 李明君 Mỗi cái tên mang một sắc thái khác nhau, nhưng khi đặt cạnh nhau lại có khá nhiều điều thú vị để kể.Đầu tiên là tên Lô Thị Phương Thu. “Lô” 盧 đại diện cho họ tộc, gia đình và cội nguồn. “Thị” 氏 l à một chữ quen thuộc trong tên của người phụ nữ Việt Nam. “Phương” 芳 mang nghĩa là hương thơm. Trong văn chương, chữ Phương không chỉ gợi hương của cỏ cây hoa lá mà còn có thể gợi đến phẩm chất tốt đẹp và tiếng thơm của một con người. Còn “Thu” là mùa thu 秋 – một mùa mang vẻ đẹp rất riêng: không quá rực rỡ, mà dịu dàng, thanh mát và có chút trầm tĩnh. Vì vậy, khi ghép lại, Phương Thu 芳秋 gợi cho mình hình ảnh một người phụ nữ có nét đẹp nhẹ nhàng, thanh nhã; giống như hương thơm thoảng trong tiết thu, không cần quá nổi bật nhưng vẫn để lại một dấu ấn rất lâu trong lòng người khác. Tiếp theo là hai cái tên có một điểm khá đặc biệt: Lý Minh Quyền 李明權 và Lý Minh Quân 李明君 .Cả hai cùng mang họ Lý, và cùng có chữ Minh. “Minh” 明 mang nghĩa là sáng, rõ ràng. Khi đặt trong tên, chữ Minh thường gợi đến sự sáng suốt, minh bạch và một tâm trí biết phân biệt điều đúng sai.Nhưng đến chữ cuối, hai cái tên lại tạo nên hai sắc thái khác nhau. Với Minh Quyền 明權 , chữ “Quyền” 權 gợi đến quyền hạn, sức mạnh và khả năng đảm đương. Vì thế mình thích hiểu tên Minh Quyền theo hướng: một người có sự sáng suốt trong suy nghĩ, có bản lĩnh trong hành động và biết chịu trách nhiệm với những lựa chọn của mình. Còn Minh Quân 明君 , chữ “Quân” 君 mình chọn theo nghĩa của người quân tử – một người có phẩm cách, biết giữ lễ nghĩa và sống ngay thẳng.Vì vậy, Minh Quân gợi đến hình ảnh một người vừa có trí sáng, vừa có cốt cách; không chỉ giỏi giang mà còn biết giữ cho mình những nguyên tắc tốt đẹp. Hai cái tên cùng bắt đầu bằng chữ Minh, nhưng một bên nghiêng về bản lĩnh và năng lực, một bên lại nghiêng về phẩm cách và cách sống. Nếu đặt cả ba cái tên cạnh nhau, mình thấy mỗi người như mang một nét riêng: Phương Thu là sự thanh nhã và dịu dàng. Minh Quyền là sự sáng suốt và bản lĩnh. Minh Quân là sự sáng rõ đi cùng phẩm cách. Ba cái tên, ba ý nghĩa khác nhau, nhưng đều gửi gắm những mong muốn rất đẹp về cách một người trưởng thành và sống cuộc đời của mình. Mong người mang tên Phương Thu luôn giữ được nét thanh nhã và sự dịu dàng riêng có. Mong Minh Quyền có đủ sáng suốt để lựa chọn, đủ bản lĩnh để tiến bước. Và mong Minh Quân dù đi đến đâu vẫn giữ được trí sáng và cốt cách của một người sống ngay thẳng. Có lẽ điều đẹp nhất của một cái tên không nằm ở việc nó nghe hay đến đâu, mà là những kỳ vọng, tình cảm và câu chuyện mà gia đình đã gửi vào đó từ những ngày đầu tiên.
Trương Thanh Ước 張清約 Hôm nay mình viết một cái tên khá đặc biệt: Trương Thanh Ước . Trong đó Thanh Ước - lại là một tổ hợp từ đã có trong Hán văn, mang những nét nghĩa như thanh liêm, giản dị, hoặc thanh tĩnh, biết giữ mình. Chữ đầu tiên đọc là Trương, đại diện cho họ tộc, gia đình và cội nguồn. Chữ thứ hai là Thanh. Thanh mang nghĩa trong trẻo, thanh sạch, đồng thời còn gợi sự cao khiết và một đời sống bình lặng, sáng rõ. Chữ cuối cùng là Ước. Nhiều người khi nghe chữ “Ước” sẽ nghĩ ngay đến ước mơ, ước nguyện. Nhưng trong chữ Hán mình chọn cho tên này, “Ước” còn mang một tầng nghĩa khác: đó là lời hẹn, sự giữ lời, và rộng hơn là biết tự giữ mình, sống có chừng mực. Điều thú vị là khi hai chữ Thanh Ước đứng cạnh nhau, đây vốn cũng là một cách nói trong Hán văn. Nó gợi một người sống thanh sạch, giản dị, không phô trương và biết giữ phẩm cách của mình. Vì thế, mình thích hiểu tên Thanh Ước như một lời gửi gắm rất nhẹ: mong người mang tên này có một nội tâm trong sáng, sống chân thành với những điều mình đã chọn, không cần quá ồn ào nhưng vẫn có nguyên tắc và cốt cách riêng. Tặng cho chú 1 câu: 清心守約，歲月安然 Thanh tâm thủ ước, tuế nguyệt an nhiên. Nghĩa là: Giữ một tấm lòng trong sáng, giữ trọn điều mình đã hứa; mong năm tháng trôi qua luôn bình an, tự tại.
Tình cờ thấy 1 video mình viết tên tặng cho 1 bạn, người cha của em bé này đã nhờ mình viết tặng cho con gái mình. Tên của bé gái này là Trúc Quỳnh, cùng mình phân tích qua tên này nhé Chữ đầu tiên đọc là Ngô - 吳, đại diện cho họ tộc, gia đình và cội nguồn. Chữ thứ hai là Nguyễn - 阮. Khi hai họ Ngô Nguyễn được đặt cạnh nhau, cái tên cũng như mang theo dấu ấn của cả hai bên gia đình, trở thành một phần rất riêng trong câu chuyện của người con. Chữ thứ 3, đọc là Trúc - 竹, nghĩa là cây trúc. Trong văn hóa Á Đông, trúc tượng trưng cho sự thanh cao, ngay thẳng và bền bỉ. Thân trúc có thể nghiêng theo gió nhưng không dễ gãy, vì vậy chữ Trúc còn gợi một người biết mềm mại trước cuộc đời nhưng bên trong vẫn giữ được nguyên tắc và cốt cách của mình. Chữ cuối cùng đọc là Quỳnh - 瓊, mang nghĩa là ngọc đẹp, ngọc quý. Chữ này gợi sự tinh khiết, quý giá và những phẩm chất đẹp được gìn giữ từ bên trong.Ghép lại, Trúc Quỳnh gợi hình ảnh một cô gái có tâm hồn thanh nhã như trúc, phẩm chất trong sáng và quý giá như ngọc. Tên gọi ấy không chỉ gửi gắm mong muốn con lớn lên xinh đẹp hay giỏi giang, mà còn mong con có một nội tâm vững vàng, biết sống ngay thẳng, biết yêu thương và vẫn giữ được nét dịu dàng của riêng mình. Tặng cho em 1 câu thơ : 竹心清雅，瓊質天成 Trúc tâm thanh nhã, Quỳnh chất thiên thành. Nghĩa là: Tâm hồn thanh nhã như trúc, phẩm chất quý đẹp như ngọc, tự nhiên mà thành. Sau khi viết xong, mình đóng khung lại và gói lại để chuẩn bị gửi về Đồng Tháp cho anh. Tình cảm của cha mẹ luôn là vậy, dành tặng cho con cái những điều ý nghĩa và chân tình. Hy vọng sau này khi trưởng thành, nhìn về món quà, em sẽ biết rằng tên mình không chỉ là một cách để gọi, mà còn là lời chúc của cha dành cho con: 竹心清雅，瓊質天成 Trúc tâm thanh nhã, Quỳnh chất thiên thành. Mong em lớn lên vẫn giữ được sự trong sáng trong tâm hồn, sự vững vàng trong cốt cách, và dù đi đến đâu cũng luôn nhớ rằng phía sau mình có một gia đình yêu thương và dõi theo. Cảm ơn anh đã tin tưởng để mình được góp một phần nhỏ vào món quà dành cho con gái của anh. Hy vọng bức tranh sẽ đến Đồng Tháp thật an toàn và trở thành một kỷ niệm đẹp trong hành trình lớn lên của bé Trúc Quỳnh.
Hôm nay mình viết một yêu cầu khá đặc biệt, không phải một mà là hai cái tên của hai mẹ con : 阮如意 – Nguyễn Như Ý 阮宇天英 – Nguyễn Vũ Thiên Anh Hai cái tên cùng bắt đầu bằng chữ 阮 – Nguyễn . Cùng một chữ họ, cùng một cội nguồn, nhưng phía sau lại là hai cái tên mang hai nét ý nghĩa rất khác nhau. Đầu tiên là tên của mẹ – Như Ý . 如 – Như mang nghĩa thuận theo, như điều mong muốn. 意 – Ý là tâm ý, ý nguyện, những điều mình mong cầu từ trong lòng. Hai chữ 如意 – Như Ý khi đi cùng nhau mang một ý nghĩa rất đẹp: mọi việc thuận theo tâm nguyện, những điều mong cầu đều được viên thành. Nhưng mình nghĩ “Như Ý” không nhất thiết có nghĩa là cuộc đời lúc nào cũng phải thuận lợi. Đẹp hơn cả là dù trải qua những điều không như mong đợi, mình vẫn biết điều gì thật sự quan trọng, biết trân trọng những gì đang có và giữ được sự bình an trong lòng. Vì vậy, mình viết tặng mẹ câu: 萬事如意，歲歲安康 Vạn sự như ý, tuế tuế an khang. Nghĩa là: Mọi việc được như tâm nguyện, năm năm đều bình an và khỏe mạnh. Còn người con mang tên Vũ Thiên Anh . Trong bài viết này, mình chọn 宇 – Vũ , mang hình ảnh của khoảng không rộng lớn, trời đất và vũ trụ. 天 – Thiên là trời cao, gợi sự rộng mở và tự do. 英 – Anh là tinh hoa, tài năng, những phẩm chất nổi bật và tốt đẹp. Ghép lại, Vũ Thiên Anh gợi nên hình ảnh một người có tâm hồn rộng mở, mang trong mình tư chất tốt đẹp và có một khoảng trời thật lớn để trưởng thành theo cách của riêng mình. Vì thế, mình viết tặng con câu: 心懷寰宇，天資英秀 Tâm hoài hoàn vũ, thiên tư anh tú. Nghĩa là: Trong lòng ôm chí hướng rộng như trời đất, mang tư chất thông minh và tài hoa tốt đẹp. Đặt hai cái tên cạnh nhau, mình thấy có một điều rất đẹp. Mẹ là Như Ý – một lời nguyện về bình an và viên mãn. Con là Thiên Anh – một khoảng trời rộng để lớn lên và tỏa sáng. Có lẽ tình cảm giữa mẹ và con cũng giống như vậy. Mẹ có thể gửi vào tên con rất nhiều ước mong, nhưng rồi điều quý giá nhất vẫn là nhìn con trưởng thành, có con đường của riêng mình và được tự do trở thành người mà con muốn trở thành. Hai cái tên, hai lời chúc: 萬事如意，歲歲安康。 Vạn sự như ý, tuế tuế an khang. 心懷寰宇，天資英秀。 Tâm hoài hoàn vũ, thiên tư anh tú. Một lời chúc mẹ bình an qua năm tháng , một lời chúc con mang chí lớn, trưởng thành và tỏa sáng dưới khoảng trời của riêng mình . Và dù sau này mỗi người có một hành trình khác nhau, mong hai mẹ con vẫn luôn là cội nguồn và bình yên của nhau . Câu “Mẹ là Như Ý – một lời nguyện về bình an và viên mãn. Con là Thiên Anh – một khoảng trời rộng để lớn lên và tỏa sáng.” mình nghĩ nên giữ làm điểm nhấn chính của video, đọc đúng lúc bạn đặt hai bức cạnh nhau sẽ rất tình cảm.
路遙知馬力，日久見人心。 Pinyin: Lù yáo zhī mǎ lì, rì jiǔ jiàn rén xīn. Hán Việt: Lộ dao tri mã lực, nhật cửu kiến nhân tâm. Nghĩa đen là: Đường xa mới biết sức ngựa, lâu ngày mới hiểu lòng người. Một con ngựa có thể chạy rất nhanh trong chặng đường ngắn, nhưng chỉ khi vượt qua hành trình dài, người ta mới biết nó có thật sự bền sức hay không. Con người cũng vậy. Một vài lời nói đẹp, một lần giúp đỡ hay một khoảng thời gian vui vẻ chưa đủ để nhìn rõ tấm lòng của một người. Chỉ có thời gian, cùng những biến cố và khó khăn, mới dần làm hiện rõ điều họ thực sự trân trọng. Khi mọi chuyện thuận lợi, người ta có thể dễ dàng đối xử tốt với nhau. Nhưng đến lúc lợi ích bị ảnh hưởng, hoàn cảnh thay đổi hoặc một bên rơi vào khó khăn, sự chân thành mới được thử thách. Người thật lòng sẽ không vì đường xa mà bỏ cuộc, không vì thời gian dài mà đổi thay, cũng không chỉ xuất hiện khi mọi thứ đang tốt đẹp. Câu nói còn nhắc chúng ta đừng vội đánh giá một người chỉ qua lần gặp đầu tiên. Có người khéo nói nhưng lòng chưa chắc sâu; cũng có người ít lời, vụng về trong cách thể hiện, nhưng lại âm thầm ở bên ta qua những tháng ngày khó khăn nhất. Lòng người không thể nhìn thấu trong một sớm một chiều, mà phải được nhận ra qua sự nhất quán giữa lời nói và hành động. Thời gian không nhất thiết làm con người thay đổi. Đôi khi, thời gian chỉ khiến bản chất vốn có của họ dần lộ rõ hơn. Người chân thành càng ở lâu càng đáng quý; người chỉ đến vì lợi ích cũng khó lòng che giấu mãi. Vì vậy, “Lộ dao tri mã lực, nhật cửu kiến nhân tâm” không chỉ là cách nhìn người, mà còn là lời nhắc mỗi chúng ta hãy sống sao cho tấm lòng của mình có thể vượt qua thử thách của thời gian: Đường dài thử sức bền, năm tháng thử lòng người. Điều chân thật không cần chứng minh bằng lời nói, bởi thời gian rồi sẽ thay ta trả lời.
Đàm Lộ Ngưng 譚露凝 Mỗi cái tên đều có một vẻ đẹp riêng. Có những cái tên rực rỡ như ánh nắng, cũng có những cái tên lại nhẹ nhàng và trong trẻo như giọt sương sớm. Hôm nay, mình viết tặng bạn cái tên: 譚露凝 Đàm Lộ Ngưng Chữ đầu tiên là 譚 , đọc theo âm Hán Việt là Đàm . Đây là chữ dùng để chỉ họ Đàm, đại diện cho gia đình, dòng họ và cội nguồn của một người. Chữ thứ hai là 露 , đọc là Lộ , mang nghĩa là giọt sương . Sương xuất hiện trong trẻo và nhẹ nhàng vào buổi sớm, vì vậy chữ Lộ thường gợi đến vẻ đẹp tinh khiết, thanh thoát và một tâm hồn không vướng bụi trần. Chữ cuối cùng là 凝 , đọc là Ngưng , có nghĩa là ngưng tụ, kết lại. Khi dùng trong tên người, chữ này còn gợi sự tĩnh tại, điềm đạm và khả năng giữ tâm trí tập trung giữa những đổi thay của cuộc sống. Ghép lại, 露凝 – Lộ Ngưng gợi nên hình ảnh những giọt sương trong trẻo đang lặng lẽ kết tụ trên cành lá. Đó là một vẻ đẹp không phô trương, nhưng càng nhìn càng cảm nhận được sự thanh khiết và sâu lắng. Tên Lộ Ngưng vì thế có thể gợi lên hình ảnh một người nhẹ nhàng, tinh tế, có nội tâm bình tĩnh và luôn giữ được sự trong sáng của riêng mình. Mình xin tặng bạn một câu: 清露凝華，靜心自芳 Thanh lộ ngưng hoa, tĩnh tâm tự phương. Nghĩa là: Sương trong kết thành vẻ đẹp; lòng tĩnh lặng tự nhiên tỏa hương. Chúc bạn Đàm Lộ Ngưng luôn giữ được sự trong trẻo trong tâm hồn, sự điềm tĩnh trong cách sống và nét đẹp riêng không cần phải phô bày mà vẫn khiến người khác cảm nhận được.
Có những ngọn núi không chỉ được nhớ bởi dáng hình hùng vĩ, mà còn bởi địa thế và những câu chuyện lịch sử từng đi qua nơi ấy. Hôm nay, mình chép bài 《大含山 – Đại Hàm sơn》 của Bùi Dương Lịch , một danh sĩ xứ Nghệ sống vào cuối thế kỷ XVIII, đầu thế kỷ XIX. Núi Đại Hàm, còn được gọi theo ngọn Mồng Gà, thuộc vùng Hương Sơn, Hà Tĩnh ngày nay. Trong bài thơ, tác giả không chỉ tả một ngọn núi, mà còn mở rộng tầm nhìn ra cả vùng sông núi Nghệ Tĩnh. 地脈從中出， 山形獨毅然。 Địa mạch tòng trung xuất, Sơn hình độc nghị nhiên. Tác giả bắt đầu bằng chữ 地脈 – địa mạch , tức mạch khí ẩn sâu trong đất. Đại Hàm vì thế không hiện ra như một khối đá vô tri, mà như nơi linh khí của cả vùng đất hội tụ. Chữ 毅然 – nghị nhiên lại khiến ngọn núi mang dáng dấp của một con người: đứng riêng, vững vàng và không dễ lay chuyển. 聳身如赴敵， 蓄氣欲沖天。 Tủng thân như phó địch, Súc khí dục xung thiên. Thân núi vươn lên như đang xông tới quân thù, khí thế dồn tụ như muốn xuyên thẳng lên trời. Đến đây, ngọn núi được nhân hóa thành một vị tướng trước trận tiền. Dáng núi là hình , còn sức mạnh tích tụ bên trong là khí . Chính hình ảnh ấy đã chuẩn bị cho lớp nghĩa lịch sử xuất hiện ở cuối bài: Đại Hàm không chỉ hùng vĩ, mà còn mang khí phách của một vùng đất từng gắn với chiến trận. 羅浦三叉合， 漳香兩翼纏。 La Phố Tam Xoa hợp, Chương Hương lưỡng dực triền. La – Phố hội tụ tại Tam Soa; Thanh Chương và Hương Sơn bao quanh như hai cánh. Đây là phần địa lý rõ nhất của bài thơ. Theo địa thế ngày nay, sông Ngàn Sâu và Ngàn Phố gặp nhau tại bến Tam Soa, rồi hợp thành sông La. Phía bắc là vùng Thanh Chương của Nghệ An, phía nam là Hương Sơn của Hà Tĩnh; qua cách nhìn của tác giả, hai vùng đất ấy giống như đôi cánh ôm lấy thế núi ở giữa. Bởi vậy, thiên nhiên trong bài không phải những địa danh rời rạc. Núi đứng ở trung tâm, sông nước quy tụ phía trước, hai vùng đất mở ra hai bên, tạo nên một địa thế vừa kín đáo, vừa vững chắc, gần như một trận đồ do tự nhiên sắp đặt. 高皇平北寇， 曾此奮鳴鞭. Cao Hoàng bình Bắc khấu, Tằng thử phấn minh tiên. Đức Cao Hoàng dẹp yên giặc phương Bắc, từng từ nơi đây vung roi thúc ngựa tiến quân. Cao Hoàng ở đây chỉ Lê Lợi – Lê Thái Tổ , người lãnh đạo khởi nghĩa Lam Sơn đánh đuổi quân Minh. Theo lời thơ, vùng đất này từng gắn với bước quân của ông trong cuộc chiến giữ nước. Vì vậy, dáng núi như xông vào quân địch ở phần đầu không còn chỉ là một phép so sánh. Nó trở thành tiếng vọng của nghĩa quân năm xưa và khí thế của người anh hùng từng đi qua nơi ấy. 大含山》 là một bài thơ có đủ cả hình núi, thế đất và chiều sâu lịch sử . Hình là dáng Đại Hàm hiên ngang như một vị tướng. Thế là sông Ngàn Sâu, Ngàn Phố hội tụ ở Tam Soa, Thanh Chương và Hương Sơn mở ra như hai cánh. Khí là tinh thần chống giặc của vùng đất được gợi lại qua hình ảnh Lê Lợi vung roi tiến quân. Chỉ trong bốn mươi chữ, Bùi Dương Lịch đã khiến Đại Hàm không còn là một ngọn núi đứng im giữa đất trời. Núi mang trong mình địa thế của xứ Nghệ, khí phách của người xưa và tiếng vọng của một thời giữ nước.
Hôm nay, tôi lại ngồi viết tiếp Truyện Kiều bằng chữ Nôm – thứ chữ do chính người Việt ta sáng tạo để ghi lại tiếng nói của dân tộc mình. Dựa trên hình thể và nguyên tắc cấu tạo của chữ Hán, người xưa vừa mượn những chữ có sẵn, vừa ghép và sáng tạo thêm nhiều chữ mới để ghi lại những tiếng thuần Việt mà chữ Hán không thể biểu đạt trọn vẹn. Có người hỏi tôi rằng giữa chữ Hán và chữ Nôm, chữ nào khó viết hơn. Có lẽ điều ấy còn tùy vào cảm nhận và quá trình luyện tập của mỗi người. Nhưng với tôi, mỗi loại chữ đều mang một vẻ đẹp riêng. Cái đẹp ấy không chỉ nằm trong hình dáng của từng nét bút, mà còn nằm trong cái tình, cái ý và cả đời sống của người xưa được gửi lại qua con chữ. Mỗi khi nhìn những nét chữ cổ, tôi thường nghĩ đến một nếp sống đã từng tồn tại: sự nho nhã trong cách ăn nói, sự chừng mực trong cách cư xử, lễ nghĩa trong gia đình và cái tình giữa con người với con người. Đó là một thế giới đã lùi xa, nhưng mỗi khi đọc lại thơ văn xưa, ta vẫn cảm nhận được tình nghĩa, khí tiết và cốt cách của những con người đã sống trong thời đại ấy. Thật ra, học một con chữ không chỉ là nhìn chữ để đọc rồi nhớ nét để viết. Nếu viết xong một bài mà chỉ dừng lại ở việc “đã viết xong”, có lẽ mình vẫn chưa thật sự bước vào thế giới của chữ. Khi viết lại những câu thơ của người xưa, tôi cũng đang học cách họ cảm nhận cuộc đời, nhìn thế cuộc và đối nhân xử thế. Qua những vần thơ cổ, những áng văn còn lưu lại, ta có thể thấy thời cuộc luôn đổi thay, nhưng cốt cách và khí khái của những bậc văn tài thì vẫn còn mãi. Đó có thể là cái tình phu thê son sắt, gắn bó và kính trọng nhau qua câu “Tương kính như tân” – vợ chồng đối đãi với nhau bằng sự trân trọng như thuở ban đầu. Đó cũng có thể là khí tiết của Chu Văn An giữa chốn quan trường nhiều rối ren. Ông từng dâng Thất trảm sớ, xin chém bảy gian thần nhưng không được chấp thuận, rồi từ quan, trở về sống thanh tĩnh giữa núi non. Qua câu chuyện ấy, người đời sau không chỉ nhớ đến tài học của ông, mà còn nhớ đến một con người thanh liêm, chính trực và không chịu cúi mình trước điều sai trái. Vì vậy, những áng văn xưa không đơn thuần chỉ là những hàng chữ được lưu lại trên giấy. Mỗi lần đặt bút viết lại một tác phẩm, điều tôi học được không chỉ là cách vận bút hay hình dáng của một con chữ. Tôi học cách người xưa sống, cách họ yêu thương, chờ đợi, giữ gìn tình nghĩa và bảo vệ điều mình tin là đúng. Có lẽ, thơ văn không chỉ giúp con người biết thêm một câu chuyện hay thuộc thêm một bài thơ. Qua những tác phẩm của các bậc văn tài Việt Nam, ta còn có thể bồi đắp sự sâu sắc trong tâm hồn, học cách sống có tình, có nghĩa và có khí cốt hơn. Và đó cũng là lý do tôi vẫn tiếp tục ngồi đây, chậm rãi viết từng câu Truyện Kiều. Không chỉ để luyện một nét chữ đẹp, mà còn để được bước gần hơn một chút vào thế giới tinh thần của người xưa. Tôi viết chữ của người xưa, nhưng qua mỗi nét mực, lại học cách sống sâu sắc hơn trong hôm nay.
Tên của anh Trung Tuyên gợi nhắc một sự trung tín sâu sắc về cách sống một cách quang minh. Cùng mình phân tích qua tên này nhé. Chữ đầu tiên là 呂 , đọc là Lã , đại diện cho họ tộc, gia đình và cội nguồn của một người. Chữ thứ hai là 忠 , đọc là Trung . Chữ Trung mang nghĩa trung thành, chân thật, tận tâm và trước sau như một. Khi đặt trong tên, chữ này gợi lên hình ảnh một người sống có tình nghĩa, biết giữ chữ tín và luôn hết lòng với những điều mình trân trọng. Chữ cuối cùng là 宣 , đọc là Tuyên , mang nghĩa bày tỏ, làm cho sáng rõ và truyền rộng ra bên ngoài. Chữ Tuyên gửi gắm mong muốn người ấy có tư tưởng thông suốt, lời nói rõ ràng và biết lan tỏa những điều tốt đẹp đến mọi người xung quanh. Ghép lại, tên Trung Tuyên gợi lên hình ảnh một người có tấm lòng chân thành, sống ngay thẳng và đáng tin cậy. Những phẩm chất tốt đẹp không chỉ được gìn giữ trong lòng, mà còn thể hiện qua lời nói, hành động và cách đối đãi với mọi người. Tên gọi ấy cũng nhắc rằng, giá trị của một người không chỉ nằm ở điều họ nói, mà còn nằm ở sự nhất quán giữa suy nghĩ, lời nói và việc làm. Khi trong lòng có sự chân thành, những điều được truyền đi cũng sẽ mang lại ảnh hưởng tích cực và lâu bền. Xin tặng anh một câu chúc được viết theo tên: 忠心致遠，宣德流芳 Zhōng xīn zhì yuǎn, xuān dé liú fāng. Trung tâm trí viễn, tuyên đức lưu phương. Nghĩa là: Giữ tấm lòng chân thành để đi được đường dài; lan tỏa phẩm hạnh tốt đẹp, để tiếng thơm còn mãi. Chúc bạn Lã Trung Tuyên luôn giữ được sự chân thành và ngay thẳng trong lòng, vững vàng trên con đường mình đã chọn, đồng thời lan tỏa thật nhiều điều tốt đẹp đến những người xung quanh.
Mỗi cái tên đều mang theo một câu chuyện riêng. Hôm nay, mình viết tặng cô Đặng Thị Trữu – một cái tên khá đặc biệt và hiếm gặp. Tên được thể hiện bằng Hán tự là: 鄧氏酎 Chữ đầu tiên là 鄧 , đọc là Đặng , đại diện cho họ tộc, gia đình và cội nguồn. Chữ thứ hai là 氏 , đọc là Thị , một thành phần quen thuộc trong tên gọi truyền thống của người phụ nữ Việt Nam, gợi nhắc đến nếp nhà và dòng họ. Chữ cuối cùng là 酎 , đọc theo âm Hán Việt là Trữu . Đây là một chữ cổ khá hiếm, vốn dùng để chỉ loại rượu ngon, thuần và đậm, được tạo thành qua nhiều lần ủ nấu. Nếu diễn giải theo ý nghĩa biểu tượng, chữ Trữu gợi đến một giá trị không hình thành trong phút chốc, mà được thời gian âm thầm chắt lọc và bồi đắp. Cũng như rượu ngon cần trải qua quá trình ủ lâu mới trở nên đậm vị, con người càng đi qua năm tháng càng có thêm trải nghiệm, sự điềm tĩnh và chiều sâu. Vì vậy, tên Đặng Thị Trữu có thể gợi lên hình ảnh một người phụ nữ mang nét đẹp riêng biệt, sống sâu sắc và đằm thắm; càng trưởng thành, những phẩm chất tốt đẹp bên trong càng trở nên rõ ràng và đáng quý. Mình xin tặng cô một câu chúc: 歲久彌芳，福澤綿長 Tuế cửu di phương, phúc trạch miên trường. Nghĩa là: Càng qua năm tháng càng thêm hương sắc; phúc lành bền lâu, nối dài mãi mãi.
Mỗi cái tên đều mang theo một lời gửi gắm riêng. Hôm nay, mình viết tặng chú Bàn Tiến Vượng . Bàn là một họ tương đối hiếm, thường gặp trong cộng đồng người Dao. Chữ họ không chỉ dùng để gọi tên, mà còn gợi nhắc về gia đình, dòng tộc và cội nguồn của mỗi người. Chữ Tiến mang nghĩa tiến lên, bước về phía trước, không ngừng học hỏi và hoàn thiện bản thân. Khi được đặt trong tên, chữ này thể hiện mong muốn người ấy luôn có chí hướng, dám vượt qua khó khăn và ngày càng trưởng thành trên con đường mình đã chọn. Chữ Vượng mang ý nghĩa hưng thịnh, sung túc và phát triển mạnh mẽ. Chữ này còn gợi đến ánh sáng rực rỡ, tượng trưng cho một cuộc sống ngày càng rộng mở, tốt đẹp và đủ đầy. Ghép lại, tên Tiến Vượng không chỉ là lời chúc về thành công và thịnh vượng, mà còn gửi gắm một ý nghĩa sâu sắc: sự hưng thịnh bền lâu không tự nhiên mà có, mà được tạo nên từ từng bước tiến nhỏ, vững vàng và kiên trì mỗi ngày. Mình xin tặng chú một câu chúc: 日進日新，家運興旺 Nhật tiến nhật tân, gia vận hưng vượng. Nghĩa là: Mỗi ngày một tiến bộ, mỗi ngày một đổi mới; gia đình luôn hưng thịnh và gặp nhiều điều tốt lành. Chúc chú Bàn Tiến Vượng luôn vững bước về phía trước, công việc thuận lợi, cuộc sống đủ đầy và gia đình ngày càng hưng vượng.
Có những nơi nhìn bên ngoài vô cùng lộng lẫy, nhưng với người sống bên trong, lại chẳng khác nào một chiếc lồng son. Hôm nay, mình chép bài 《宮怨 – Cung oán》 của Đặng Minh Bích , một tác giả sống vào thời Lê sơ. Ông tên tự là Ngạn Hoàn, quê ở Nghệ An, đỗ Tiến sĩ năm Hồng Đức thứ 15, tức năm 1484, và từng làm quan đến chức Thượng thư. Thơ ông còn được lưu lại trong 《全越詩錄 – Toàn Việt thi lục》 của Lê Quý Đôn. Bài thơ chỉ có bốn câu: 春愁點點欲忘飧， Xuân sầu điểm điểm dục vong san. Mùa xuân vốn là mùa của sức sống và đoàn tụ. Nhưng đối với người cung nữ trong bài, cảnh xuân càng đẹp thì nỗi cô đơn lại càng sâu. Nỗi buồn từng chút một dâng lên, khiến nàng chẳng còn thiết đến chuyện ăn uống. 心思知心話出難。 Tâm tư tri tâm thoại xuất nan. Trong lòng có biết bao tâm sự, nhưng lại chẳng có một người tri âm để sẻ chia. Điều đau lòng không chỉ là buồn, mà còn là nỗi buồn không thể nói ra, chỉ có chính trái tim mình mới hiểu được. 閒倚朱樓時就枕， Nhàn ỷ chu lâu thời tựu chẩm. Khi thì nàng lặng lẽ tựa bên lầu son, khi lại quay về ngả mình bên gối. 朱樓 – lầu son tượng trưng cho cuộc sống cung đình hoa lệ, nhưng vẻ giàu sang ấy không thể che đi sự trống vắng của người bị lãng quên. 半留殘粉半欄杆。 Bán lưu tàn phấn bán lan can. Lớp phấn tàn vương một nửa nơi gối nằm, một nửa bên lan can. Đó không chỉ là dấu son phấn, mà còn có thể được hiểu như dấu vết của tuổi xuân đang lặng lẽ phai đi giữa những tháng ngày chờ đợi vô vọng. Bài thơ không có tiếng khóc lớn, cũng không có một lời trách móc trực tiếp. Nỗi oán chỉ hiện lên qua việc quên ăn, qua dáng người tựa lầu, qua chiếc gối và vệt phấn tàn. Chính sự im lặng ấy lại khiến nỗi cô đơn trở nên sâu sắc hơn. Một nghiên cứu của Viện Nghiên cứu Hán Nôm nhận định rằng Đặng Minh Bích đã góp phần mở đầu cho đề tài người cung nữ trong văn học Việt Nam — một đề tài về sau trở thành tiếng nói cảm thương cho những con người có tuổi xuân và khát vọng riêng, nhưng bị giam hãm trong chốn cung đình. Chỉ với hai mươi tám chữ, 《宮怨》 đã vẽ nên cả một kiếp người: sống giữa lầu son mà không có tự do, mang một tấm lòng đầy tâm sự nhưng chẳng biết gửi cùng ai. Có lẽ điều đáng buồn nhất không phải là sống một mình, mà là có rất nhiều điều muốn nói nhưng lại không tìm được người thấu hiểu.
