2026-08-22“Thủ Vĩ Ngâm”
“Thủ Vĩ Ngâm” là một bài thơ chữ Nôm của Nguyễn Trãi trong Quốc âm thi tập . “Thủ” là đầu, “vĩ” là cuối; câu mở đầu “Góc thành nam lều một căn” được lặp lại ở câu kết, tạo nên kết cấu đầu cuối tương ứng. Bề ngoài, bài thơ kể về một cuộc sống thiếu thốn: căn lều nhỏ, thiếu cơm, người hầu bỏ đi, ngựa gầy không người chăm, ao hẹp không thể thả cá. Nhưng nỗi niềm sâu nhất lại nằm ở câu: “Triều quan chẳng phải, ẩn chẳng phải.” Nguyễn Trãi hiện lên trong một tâm thế lưng chừng: không thật sự thuộc về chốn quan trường, nhưng cũng chưa thể hoàn toàn rời bỏ thế sự để sống đời ẩn dật. Vì vậy, bài thơ không chỉ nói về cảnh nghèo, mà còn thể hiện nỗi cô độc và sự giằng co của một con người từng mang chí giúp đời nhưng có lúc không biết mình nên đứng ở đâu giữa cuộc đời . Câu cuối trở lại với chính “góc thành nam lều một căn”, như một vòng tròn khép lại: cảnh vật vẫn vậy, nhưng sau tám câu thơ, căn lều ấy đã trở thành hình ảnh chứa cả nỗi lòng của Nguyễn Trãi.
