“Viết thơ Việt Nam”
ĐẠI NAM QUỐC SỬ DIỄN CA (大南國史演歌)
Đại Nam quốc sử diễn ca là một tác phẩm văn học lịch sử tiêu biểu của Việt Nam thế kỷ XIX, được viết bằng chữ Nôm theo thể thơ lục bát dưới triều vua Tự Đức.
Tác phẩm gắn liền với tên tuổi Lê Ngô Cát, người tham gia biên soạn, và Phạm Đình Toái, người tiếp tục chỉnh lý, hoàn thiện. Một trong những bản in cổ quan trọng được khắc tại Trí Trung Đường vào năm 1870.
Với hơn hai nghìn dòng thơ lục bát, tác phẩm tái hiện dòng chảy lịch sử Việt Nam từ thời Hồng Bàng đến những biến động cuối thời Tây Sơn.
Mở đầu là những truyền thuyết về Kinh Dương Vương, Lạc Long Quân – Âu Cơ, các vua Hùng và nước Văn Lang. Tiếp đó là thời Thục – An Dương Vương, những năm tháng Bắc thuộc, các cuộc khởi nghĩa giành độc lập và những bước thăng trầm qua các triều đại Đinh, Tiền Lê, Lý, Trần, Lê cùng những giai đoạn lịch sử tiếp nối.
Ngay từ những câu thơ mở đầu, tác phẩm đã bày tỏ mục đích ghi chép chuyện xưa để hậu thế suy ngẫm:
“Phế hưng đổi mấy cuộc cờ,
Thị phi chép để đến giờ làm gương.”
Lịch sử qua Đại Nam quốc sử diễn ca không chỉ được ghi lại bằng những sự kiện và nhân vật, mà còn được kể bằng lời thơ giàu hình ảnh, gần gũi và dễ lưu truyền trong đời sống dân gian.
Diễn giải
GIÁ TRỊ LỊCH SỬ VÀ VĂN HỌC
Điểm đặc biệt của Đại Nam quốc sử diễn ca nằm ở cách tác giả đưa những câu chuyện lịch sử vào thể thơ lục bát truyền thống của dân tộc.
Qua lời thơ, những sự kiện vốn khô khan trong sử sách trở nên gần gũi, sinh động và dễ ghi nhớ. Người đọc không chỉ được tìm hiểu về các bậc đế vương, anh hùng hào kiệt hay những cuộc chiến giữ nước, mà còn cảm nhận được tinh thần yêu nước, ý thức về cội nguồn và những bài học về sự hưng vong của các triều đại.
Tác phẩm còn phản ánh cách nhìn nhận lịch sử của các nhà nho thế kỷ XIX. Vì thế, bên cạnh giá trị sử học và văn chương, người đọc ngày nay cũng cần phân biệt những truyền thuyết, yếu tố thần kỳ và quan điểm của người biên soạn với những sự kiện đã được sử học kiểm chứng.
Đối với di sản chữ Nôm, Đại Nam quốc sử diễn ca là một minh chứng cho khả năng biểu đạt phong phú của ngôn ngữ dân tộc. Những vần thơ lục bát được ghi bằng chữ Nôm đã góp phần lưu truyền ký ức lịch sử và văn hóa Việt Nam qua nhiều thế hệ.
Góc Thơ Thẩn lựa chọn giới thiệu và chép lại tác phẩm dựa trên bản Nôm Trí Trung Đường tàng bản năm 1870, kết hợp Quốc ngữ đối chiếu, với mong muốn đưa người xem đến gần hơn với văn học Hán Nôm và những trang sử của cha ông.
Mỗi nét chữ được viết xuống không chỉ là một hình thức nghệ thuật thư pháp, mà còn là một dịp để tìm hiểu, trân trọng và gìn giữ di sản văn hóa của dân tộc.
Góc Thơ Thẩn – Nơi nét chữ xưa kể chuyện ngàn đời.