“Thiên Trường vãn vọng”
天長晚望 - Thiên Trường vãn vọng
陳仁宗 - Trần Nhân Tông
村後村前淡似煙
Thôn hậu thôn tiền đạm tự yên,半無半有夕陽邊
Bán vô bán hữu tịch dương biên.牧童笛裡歸牛盡
Mục đồng địch lý quy ngưu tận,白鷺雙雙飛下田
Bạch lộ song song phi há điền.
Diễn giải
Thiên Trường vãn vọng là một bức tranh chiều quê thanh bình được Trần Nhân Tông ghi lại bằng chỉ bốn câu thơ ngắn.
Hai câu đầu:
村後村前淡似煙
Thôn hậu thôn tiền đạm tự yên,半無半有夕陽邊
Bán vô bán hữu tịch dương biên.
Trước thôn, sau thôn đều phủ trong một lớp khói mỏng như sương. Dưới ánh chiều tà, cảnh vật hiện ra “bán vô bán hữu” – nửa như có, nửa như không, tạo nên một không gian mờ ảo, yên tĩnh như tranh thủy mặc.
Đến hai câu sau:
牧童笛裡歸牛盡
Mục đồng địch lý quy ngưu tận,白鷺雙雙飛下田
Bạch lộ song song phi há điền.
Bức tranh bắt đầu có sự sống. Trong tiếng sáo mục đồng, đàn trâu lần lượt trở về; ngoài cánh đồng, từng đôi cò trắng nhẹ nhàng bay xuống ruộng.
Điều đặc biệt là người viết nên cảnh quê bình dị ấy lại là Trần Nhân Tông – một vị vua từng trải qua những năm tháng chiến tranh lớn của nhà Trần. Trong bài thơ không có cung điện, binh mã hay chiến trận; chỉ có xóm làng, trẻ chăn trâu, đàn trâu và cánh cò.
Vì vậy, vẻ đẹp của Thiên Trường vãn vọng không chỉ nằm ở cảnh sắc. Phía sau bức tranh ấy còn là cảm giác về một cuộc sống bình yên, nơi con người và thiên nhiên trở về với nhịp sống giản dị thường ngày.
村後村前淡似煙，半無半有夕陽邊。
Giữa ánh chiều và làn khói mỏng, cả làng quê như hiện ra ở ranh giới giữa thực và mộng.
Có lẽ điều đáng quý nhất sau những biến động lớn lao không phải là những lời ca tụng chiến thắng, mà là một buổi chiều bình thường — nơi trẻ nhỏ còn thổi sáo, đàn trâu vẫn trở về và những cánh cò vẫn thong thả đáp xuống ruộng.